التمهيد في علم التجويد ( در آمدى بر علم تجويد ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٧

بخش شناخت ظاء و تشخيص آن از ضاد در كلمات قرآن كريم

« الظّهر » : متضاد بطن است ؛ مانند إِلَّا ما حَمَلَتْ ظُهُورُهُما ( انعام ، آيه 146 ) .

« الظّهار » : اين است كه مرد به زنش بگويد : ( أنت على كظهر أمى ) ؛ « 1 » مثل اين آيهء شريفه : الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسائِهِمْ ( مجادله ، آيهء 2 ) .

« الظّهر » : وقت زوال خورشيد و همان وقت نماز ظهر است ؛ مانند وَ عَشِيًّا وَ حِينَ تُظْهِرُونَ ( روم ، آيه 18 ) .

« الظّهير » : همان معين و يارى دهنده است « 2 » ؛ مانند : وَ إِنْ تَظاهَرا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاهُ وَ جِبْرِيلُ وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمَلائِكَةُ بَعْدَ ذلِكَ ظَهِيرٌ ( تحريم ، آيهء 4 ) . از كلمهء ظهر و مشتقات آن در 57 جاى قرآن كريم آمده است . « 3 »

كلمه « الظّفر » به معناى ناخن انگشتان دست و پاست ، ضبط آن « ظفر و ظفر » است ، و گاهى نيز كلمهء « اظفور » آورده شده است ؛ مانند اين شعر :

ما بين لقمته الأولى إذا انحدرت * و بين أخرى تليها قيد أظفور

جمع آن « اظفار و اظافير » است و گفته‌اند كه « اظافير » جمع الجمع است و نيز گفته‌اند كه آن جمع أظفور است ، و در يك جاى قرآن كريم آمده است : وَ عَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ ( انعام ، آيهء 146 ) .

اينك كه تأليف اين كتاب به پايان رسيد . تذكر اين نكته لازم است كه پيش از نگارش اين كتاب مشغول نوشتن كتاب ديگرى بودم به نام « التوجيهات على اصول القرائات » ، بعد ديدم نوشتن چنين كتابى نياز است . از اين رو ، از نوشتن آن منصرف شدم تا تأليف اين كتاب را كامل كنم و اميد كه بتوانم آن را نيز تكميل كنم .

( 1 ) المفردات ، ص 474 و البحر ، ج 8 ، ص 232 . ( 2 ) ر . ك ، المفردات ، ص 474 . ( 3 ) اين ماده و مشتقات آن در 59 جاى قرآن كريم آمده است ( المعجم المفهرس ، مادهء ظهر ) .