التمهيد في علم التجويد ( در آمدى بر علم تجويد ) ( فارسى ) — الصفحة ١٥٣

اوّل - اظهار :

62 ) ؛ يَنْأَوْنَ « 1 » ( انعام ، آيهء 26 ) ؛ غُثاءً أَحْوى ( اعلى ، آيهء 5 ) ؛ مِنْ هادٍ ( رعد ، آيهء 33 ) ؛ جُرُفٍ هارٍ ( توبه ، آيهء 109 ) ؛ الْأَنْهارُ ( بقره ، آيهء 25 ) ؛ مِنْ عِنْدِ ( بقره ، آيهء 79 ) ، أَنْعَمْتَ ( فاتحه ، آيهء 7 ) ؛ جَنَّةٍ عالِيَةٍ ( حاقه ، آيهء 22 ) ، مِنْ حَكِيمٍ ( فصّلت ، آيهء 42 ) ؛ غَفُورٌ حَلِيمٌ ( بقره ، آيهء 225 ) ؛ وَ انْحَرْ ( كوثر ، آيهء 22 ) ؛ مِنْ غَفُورٍ ( فصّلت ، آيهء 32 ) فَسَيُنْغِضُونَ ( إسراء ، آيهء 51 ) ؛ مِنْ ماءٍ غَيْرِ ( محمّد ، آيهء 15 ) ؛ مِنْ خَوْفٍ ( قريش ، آيهء 4 ) ، وَ الْمُنْخَنِقَةُ ( مائده ، آيه 3 ) و عَلِيمٌ خَبِيرٌ ( لقمان ، آيهء 34 ) .

علت اظهار نون ساكن و تنوين در كنار حروف حلقى اين است كه مخرج نون و غنّه از مخارج حروف حلقى دور است ، در حالى كه در بيشتر كلمات ، ادغام به دليل نزديكى مخارج صورت مىگيرد .

بنابراين ، هنگامى كه مخارج از يك ديگر دور باشد ، اظهار كه اصل است ، واجب مىشود ، برخى از قرّاء در كتاب‌هايشان نوشته‌اند كه غنّهء نون و تنوين ، هنگام اظهار باقى مىماند . شيخ « الدانى فارس بن احمد » در رسالهء خود مىنويسد ؛ اين دو ، هنگام اظهار غنّه ندارند و اين ، روش نحويان است كه به اين مطلب در كتاب‌هايشان تصريح كرده‌اند . « 2 »

غين و خاء اختلاف است . ابو جعفر نون ساكن و تنوين را نزد غين و خاء با اخفا قرائت كرده است ، در حالى كه بقيهء قرّاء به اظهار خوانده‌اند . . . همچنين در النّشر ، ج 2 ، ص 23 ، مىگويد : علّت اخفاى نون ساكن و تنوين ، نزديك بودن غين و خاء به حروف « عقب زبانى » ؛ يعنى قاف و كاف است ( ر . ك : الكتاب ، ج 2 ، ص 415 و التكمله ، فارسى ، ص 278 ) . ( 1 ) « و ينأون » در نسخه‌هاى ( س و د ) نيست ، ولى در نسخهء « ط » موجود است . البته وجود آن لازم است ، زيرا مؤلف براى هر حرفى از حروف اظهار ، سه مثال آورده است . براى نون : در دو كلمه ، يك كلمه ، و تنوين . ( 2 ) مكّى معتقد است كه هنگام اظهار نون ، غنّه باقى مىماند . وى در الكشف ، ج 1 ، ص 166 مىنويسد : « غنّه با اخفا ، ظاهر مىشود . همان گونه كه با اظهار چنين است ؛ زيرا اخفا ، مانند اظهار است . مكّى همچنين در الرعايه ، ص 242 مىگويد : هنگامى كه مىگويى « عنك » و « منك » ، پس مخرج اين نون فقط از خيشوم است ، زيرا نون نزد كاف اخفا مىشود ، در حالى كه غنّه آن باقى و ظاهر است .