التمهيد في علم التجويد ( در آمدى بر علم تجويد ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٦

قاف

همين طور به مخارج حروف ديگر « 1 » نيز نزديك نشود ؛ مانند فَرَغْتَ ( انشراح ، آيهء 7 ) ؛ ضِغْثاً ( ص ، آيهء 44 ) ، بَغْياً ( بقره ، آيهء 90 ) يَغْفِرُ ( آل عمران ، آيهء 129 ) ؛ أَغْنى ( اعراف ، آيهء 48 ) ؛ أَغْلالًا ( يس ، آيهء 8 ) و أَغْطَشَ ( نازعات ، آيهء 29 ) و مانند آن .

فاء

فاء

« 2 » چنان كه گفته شد مخرج آن دهان است ( يازدهمين مخرج ؛ يعنى سر دندان‌هاى پيشين بالا و داخل لب پايين ) . فاء حرفى مهموس ، داراى رخوت ، انفتاح ، استفال و تفشّى « 3 » است .

اگر با ميم يا واو برخورد كند به دليل صفت « تأفف » فاء بايد آشكار شود ؛ مانند تَلْقَفُ ما « 4 » ( اعراف ، آيهء 117 ) و لا تَخَفْ وَ لا « 5 » ( عنكبوت ، آيهء 33 ) و غير آن .

اگر فاء تكرار شود - در يك كلمه باشد يا دو كلمه - اظهار آن واجب است ، مانند يُخَفَّفُ ( بقره ، آيهء 86 ) ، وَ لْيَسْتَعْفِفِ ( نور ، آيهء 33 ) و تَعْرِفُ فِي ( حج ، آيهء 72 ) ( طبق قرائت كسانى كه آيهء اخير را به اظهار خوانده‌اند ) . اگر بعد از آن الف بيايد ، بايد فاء رقيق و نازك تلفظ شود . « 6 »

قاف

قاف

« 7 » پيش از اين گفتيم كه قاف از اولين مخرج دهان خارج مىشود ؛ ( يعنى از طرف

( 1 ) . خصوصا با حروف مهموس . ( 2 ) . الرعاية ، ص 201 ؛ التحديد ، ص 109 ؛ اللطائف ، ص 245 . ( 3 ) . اين همان توصيف جديد اين آواست . ر . ك : به بحث حروف تفشّى . ( 4 ) . اين در صورتى است كه با ادغام كبير و با سكون فاء قرائت شود . ( 5 ) . به دليل تقارب و نزديكى بين مخرج فاء با ميم و واو ، و خوف از اخفا يا ادغام است . ( 6 ) . در نسخه « ط » « فاكهون » ( يس ، آيهء 55 ) آمده است كه در نسخهء « س و د » وارد نشده است . ( 7 ) . الرعاية ، ص 145 ؛ التحديد ، ص 101 و اللطائف ، ص 224 .