التمهيد في علم التجويد ( در آمدى بر علم تجويد ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٦

سين

اگر بعد از سين يكى از حروف اطباقى بيايد - سين چه ساكن باشد چه متحرك - واجب است به آرامى و نرمى ادا شود . در غير اين صورت ، به سبب مجاورت با حروف اطباقى به صاد تبديل مىشود ؛ زيرا مخرج آن دو ، يكى است و اگر استفال و انفتاح در سين نبود ، به صاد تبديل مىشد و همين طور اگر استعلا و اطباق در صاد نبود ، به سين تبديل مىشد .

شايسته است ، صفير سين بيش از صاد آشكار شود ؛ زيرا صاد با اطباق ، روشن و آشكارا تلفظ مىشود ؛ مانند : بَسْطَةً ( بقره ، آيهء 247 ) ؛ مَسْطُوراً ( إسراء ، آيهء 58 ) ؛ تَسْتَطِيعَ ( كهف ، آيهء 41 ) و أَقْسَطُ ( بقره ، آيهء 282 ) « 1 » . پس سين در حالت سكون و حركت با نرمى و نازكى تلفظ مىشود . « 2 »

اگر سين ساكن باشد و بعد از آن جيم يا تاء بيايد ، بايد سين كاملا آشكار شود ؛ مانند مَسْجِدٍ ( اعراف ، آيهء 31 ) و مُسْتَقِيمٍ ( بقره ، آيهء 142 ) و مانند آن . اگر سين آشكار تلفظ نشود ، به دليل مجاورت ، به زاى تبديل مىگردد . « 3 » هنگام بيان صفير سين نبايد حركت پيدا كند .

اگر كلمهء داراى سين و كلمهء داراى صاد مشابهت داشته باشد ، واضح تلفظ كردن هر يك از آنها لازم است ، تا اشتباه پيش نيايد ؛ مانند وَ أَسَرُّوا ( يونس ، آيهء 54 ) و وَ أَصَرُّوا ( نوح ، آيهء 7 ) ؛ يُسْحَبُونَ ( غافر ، آيهء 71 ) و يُصْحَبُونَ ( انبيا ، آيهء 43 ) و قَسَمْنا ( زخرف ، آيهء 32 ) و قَصَمْنا ( انبيا ، آيهء 11 ) ؛ لذا بايد صفير سين آشكار شود .

( 1 ) . در نسخهء « ط » « و قسطاس » نيز آمده است ، ولى در نسخه‌هاى « س و د » نيامده است ، در حالى كه در قرآن كريم « بالقسطاس » مىباشد . ( 2 ) . مكّى ( الرعاية ، ص 186 ) مىگويد : « اگر بعد از سين حرف اطباقى بيايد ، حفظ اظهار سين و بيان صفير آن لازم است ، تا با حرف اطباقى بعد از خود در نياميزد و به صاد تبديل نشود . . . همچنين اگر بعد از آن حرف اطباق بيايد ، ولى حرفى بين آنها فاصله اندازد آشكار كردن آن واجب است ؛ زيرا حرف اطباقى قوى است و حرف مانع نمىتواند قوت آن را از بين ببرد ( التحديد ، ص 106 ) . ( 3 ) . اگر سين ساكن باشد ممكن است مجهور شده و به زاى تبديل شود ، بويژه اگر بعد از آن حرف مجهورى ، مانند جيم باشد مثل « مسجد » .