التمهيد في علم التجويد ( در آمدى بر علم تجويد ) ( فارسى ) — الصفحة ١١١

تاء « 2 »

است ، بلكه بايد به صورت ترقيق ادا شود ؛ مانند : التَّائِبُونَ ( توبه ، آيهء 112 ) و تَأْكُلُونَ « 1 » ( آل عمران ، آيهء 49 ) .

اگر تاء ساكن باشد و بعد از آن « طاء » ، « دال » و يا « تاء » در آيد ، ادغام تاء در آنها لازم است « 2 » و اگر در طاء ادغام شود ، با ادغام ، ظاهر شدن اطباق و استعلا در آن لازم است ؛ مانند اين گفتار پروردگار : قالَتْ طائِفَةٌ ( احزاب ، آيهء 13 ) ؛ زيرا در اصل ، ادغام حرف اطباق در اطباقى ديگر و همچنين حرف استعلا در استعلاى « 3 » ديگر است كه موجب نهايت قوت است به خصوص با جهر و شدت « 4 » .

هنگام تكرار تاء در يك كلمه ؛ مانند تَتَوَفَّاهُمُ ( نحل ، آيهء 28 ) ، يا در دو كلمه وقتى كه اولى متحرك باشد ، مانند كِدْتَ تَرْكَنُ ( اسراء ، آيهء 74 ) ، تاء بايد آشكار اظهار شود و اگر سه بار تكرار شود ، بيان و آشكار كردن آن لازم است ؛ مانند الرَّاجِفَةُ تَتْبَعُهَا ( نازعات ، آيهء 6 و 7 ) ؛ زيرا تلفظ آن مشكل است . مكّى در الرعاية مىگويد : « اين به منزلهء رهرويى است كه پايش را دو يا سه بار بلند مىكند و هر بار نيز پايش را به همان جاى اوّل مىگذارد » « 5 » . اين موضوع كاملا واضح است ، چون مشاهده مىشود كه زبان در تلفظ تاى اول به جاى خود باز مىگردد كه تاى دوّم را تلفظ كند و همين طور براى تلفظ سومين تاء ؛ البته تلفظ آن مشكل و سخت است .

هنگامى كه تاء در يك كلمه قبل از حرف اطباقى بيايد ، آشكار و خالص ادا كردن آن به صورت تلفظ مرقق و بدون تفخيم لازم « 6 » است ؛ مانند أَ فَتَطْمَعُونَ ( بقره ، آيهء 75 ) ؛

( 1 ) . استشهاد به اين آيه مناسب نيست ، مگر با قرائت تسهيل همزه . ( 2 ) . زيرا آنها آواهاى متجانس هستند . ( 3 ) . چون « تاء » به « طاء » تبديل شده است . ( 4 ) . زيرا در ادغام مدغم از جنس مدغم فيه مىشود و چون مدغم فيه داراى اطباق و استعلاست به اين جهت ادغام حرف اطباق در اطباق و استعلا در استعلا مىشود . همچنين چون حرف طاء صفت جهر و شدّت دارد بنابراين ادغام ما مجهور و داراى شدت خواهد بود . م . ( 5 ) . الرعاية ، ص 179 . ( 6 ) . التحديد ، ص 104 .