آسيب شناسى و روش شناسى تفسير معصومان ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ١١٢
4 - 3 - تفسير قرآن به قرآن
معصومان عليهم السّلام را تفسير قرآن به قرآن شكل داده و اين روش ، شيوهء رايج تفسير آنان است ، چنان كه مىنويسد :
« و قد كانت طريقتهم فى التّعليم و التّفسير هذه الطّريقة [ تفسير القرآن بالقرآن ] بعينها على ما وصل الينا من اخبارهم فى التّفسير » « 1 »
وى همچنين معتقد است كه حجم انبوهى از روايات تفسيرى معصومان عليهم السّلام از نوع استدلال به يك آيه براى توضيح آيه‌اى ديگر و يا استشهاد به مفهوم يك آيه براى آشكار شدن معناى آيهء ديگر است ، و اين همان تفسير قرآن به قرآن است .
« انّ جمّا غفيرا من الروايات التفسيريّة الواردة عنهم - عليهم السّلام - مشتملة على الإستدلال بآية على آية و الإستشهاد بمعنىّ على معنىّ » « 2 »
و در تأييد گفتار خويش با استناد به رواياتى مىنويسد :
« رواياتى از معصومان عليهم السّلام در دست است كه به دلالت مطابقى بيانگر آن است كه پنداشت نيازمند بودن قرآن به غير خود در تبيين و تفسير مفاهيم ، پنداشتى نادرست است چه اين كه قرآن خود تفسير خويش را بازگو مىكند » .
از جملهء اين روايات ، روايتى است كه از محاسن برقى ، به نقل از امام باقر عليه السّلام ذكر مىكند كه فرموده : « فمن زعم انّ كتاب اللّه مبهم فقد هلك و أهلك » « 3 »
« آنكه بپندارد كه كتاب خداوند ابهام‌آميز است [ و در رفع ابهام به غير وابسته است ] خود و ديگران را در هلاكت خواهد افكند . »
دراين‌باره ، قرآن‌شناس عارف ، آية اللّه جوادى آملى ، حفظه اللّه كه از شاگردان توانمند علّامه رحمه اللّه بشمار مىرود مىنويسد :
« بهترين و كارآمدترين شيوهء تفسير قرآن ، كه شيوهء تفسيرى اهل بيت عليهم السّلام هست ، روش خاصّى است كه به « تفسير قرآن به قرآن » موسوم شده است ، در اين روش ، هر آيه از قرآن
( 1 ) . الميزان فى تفسير القرآن ، پيشين ، ج 1 ، مقدّمه ، ص 12 . ( 2 ) . همان ، ج 3 ، ص 87 . ( 3 ) . همان .