التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٤
دارالندوه ( مجلس بزرگان قريش )
حكيم گفت : مكارم و بزرگى رفت و تقوا مانده است . اى برادرزاده ، من با آن ، خانه‌اى در بهشت براى خود خريدم و تو را شاهد مىگيرم كه من آن را در راه خداوند - عزّ و جلّ - قرار دادم .
اما « ازرقى » گفته است كه معاويه ، « دارالندوه » را از « ابن رهين عبدرى » - كه يكى از فرزندان عامر بن هاشم بن عبد مناف ابن عبدالدّار بود - خريد و آن را تعمير و مرمّت كرد و هر زمانىكه به حج مشرف مىگرديد ، در آن خانه وارد مىشد . ازرقى همچنين در تاريخ خود آورده : عبدالدار ( فرزند قصىّ ) دارالندوه را در اختيار فرزندش عبدمناف ( پسر عبدالدار ) قرار داد و هرگاه قريش قصد آن را داشت - كه در مسأله‌اى مشورت نمايد - دارالندوه توسط عامر بن هاشم بن عبد مناف بن عبدالدار يا بعضى از فرزندان او و يا فرزندان برادرش باز مىگرديد .
در بارهء مكان دارالندوه ميان تاريخ نگاران اختلاف نظر وجود دارد . ليكن بحمداللَّه موفق شديم موقيعت اصلى آن را در مسجدالحرام تعيين نماييم .
اين خانه ، همواره ساختمان معروف و معمورى بوده است و پس از آن نيز اين خانه ويژهء سكونت خلفا - هنگامىكه براى اداى فريضهء حج به مكه مىآمدند - گرديد .
به مرور زمان اين ساختمان رو به فرسايش گذاشت به طورىكه مدتى مركز جمع آورى زباله‌هاى مسجدالحرام گرديد . معتضد باللَّه عباسى ، اين وضع را مناسب با شرافت و كرامت مسجدالحرام ندانست و از طرفى به علت ازدياد تعداد مسلمانان - مسجد نيز براى نمازگزاران كوچك مىنمود - به دستور او دارالندوه تخريب و براى نماز و عبادت مسلمانان به مسجدالحرام افزوده شد . گفتنى است كه اين عمليات در سال 281 هجرى صورت گرفت . دربارهء محل استقرار دارالندوه اختلاف نظر بين صاحبنظران وجود دارد و از آن ميان سه گفته وجود دارد :
1 - دارالندوه در مكان مقام حنفى در مسجدالحرام بوده است .
2 - عده‌اى بر اين اعتقادند كه مكان واقعى آن ، معلوم نبوده است ليكن گفته‌اند احتمالًا در بين مقام حنفى و شبستان باب الزّياده قرار داشته است .
3 - محل دارالندوه در فضاى باب الزياده است و شامل رواق آن و قسمتى است كه