التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — الصفحة ١٩٣
فضيلت آب زمزم و ويژگيهاى آن
« در عمق اين چاه سه چشمه وجود دارد ؛ چشمه‌اى در سوى « حجر الأسود » ، چشمه‌اى در جانب كوه « ابو قبيس » و صفا و سوّمين آن ، در جانب « مروه » است .
در تاريخ « الغازى » نيز به نقل از « تحصيل المرام » آمده است : اما آب آن از سه چشمه مىجوشد .
قرشى از « دار قطنى » روايت كرده است : هنگامىكه براى خارج كردن غلامى حبشى ، كه به چاه زمزم افتاده بود ، به داخل آن رفتند ، ديدند كه آب آن از سه چشمه مىجوشد و قويترين و بيشترين آن ، چشمه‌اى بود كه از سوى « حجرالأسود » مىجوشيد .
فاسى در « شفاء الغرام » آورده است : عباس بن عبدالمطلب از « كعب الأحبار » پرسيد :
آب كدام چشمه فراوان‌تر است ؟ گفت : چشمه‌اى كه از سوى « حجر الأسود » جارى است .
گفت : راست گفتى .
قرشى و حلبى نيز آورده‌اند : چشمه‌هايى كه در عمق چاه زمزم قرار دارد ، سه عدد مىباشند : چشمه‌اى در امتداد « حجر الأسود » ، چشمه‌اى ديگر در امتداد « صفا » و « ابو قبيس » و چشمهء سوّم در امتداد « مروه » است .
همچنين در تاريخ « الغازى » از « نزهة الفكر » به نقل از « قرطبى » ( در تفسيرش ) آورده است كه : در زمزم ، چشمه‌اى است از بهشت كه از سوى « حجر الأسود » بدان جريان مىيابد . و در مناسك « ابن امير الحاج » به روايت از « ابن شعبان » آمده است : چشمه‌اى كه از سوى ركن به زمزم جارى است ، از چشمه‌هاى بهشت است .
فضيلت آب زمزم و ويژگيهاى آن
فضيلت آب زمزم و ويژگيهاى آن
بنا به گفتهء ابراهيم رفعت پاشا نويسندهء كتاب « مرآة الحرمين » ، چاه زمزم در كنار مقام ابراهيم ، روبروى كعبهء مكرمه در امتداد حجرالأسود و در فاصلهء هجده مترى آن قرار دارد .
اين چاه در صدر اسلام و پيش از توسعهء نخستينِ مسجدالحرام ، از سمت شرق ، مرز پايانى مسجدالحرام به شمار مىآمده است .
زمزم در دوران آدم و نوح عليهما السلام وجود نداشت و در دوران ابراهيم خليل عليه السلام هنگامىكه به همراه فرزندش اسماعيل و مادرش « هاجر » به مكه آمد و آنان را در