التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠١
گشايش درِ كعبه از زبان ابن جبير :
التماس به سوى پروردگار دراز گشته و در مقابل در ايستاده‌اند ، به هنگام گشوده شدن درِ كعبه تكبير گفته و بانگ شيون فريادشان بالا مىگيرد و با تكبير مىگويند :
« أللّهمّ افْتح لنا أبوابَ رَحْمَتِك و مَغْفِرَتِكَ يا أرحم الرّاحمين » .
« بار الها ! اى مهربانترين مهربانان ، درهاى رحمت و آمرزش خود را بر ما بگشاى . »
سپس تكبير گويان وارد بيت مىشوند .
ابن جبير در جاى ديگر از سفرنامه‌اش ، پس از برگشتن مردم از منا در پايان اعمال حج مىگويد :
اين روزها درِ خانهء مكرمهء كعبه را همه روزه براى ايرانيانِ رسيده از عراق و خراسانيان و ديگران از آنها ، كه به همراه اميرالحاج عراقى آمده‌اند ، مىگشايند . اين گروه در آستانه درِ گرامى خانه آنچنان ازدحام مىكنند كه بر اثر آن ، بر زمين مىافتند و در ورود به خانه از هم پيشى مىگيرند . عده‌اى بر سر و دوش ديگران بالا مىروند و دست و پا مىزنند ، گويى كه آنان در بركه‌اى از آب شنا مىكنند ! صحنه‌اى هولناك‌تر از آن را نديده‌ام ؛ زيرا كه اين هجوم منجر به تلف شدن برخى و شكستن اندام بسيارى مىشد ! اين گونه افراد كه در انديشهء ورود به كعبه بودند ، كمترين توجّهى به اين ضايعات نمىكردند و لحظه‌اى از تكاپو و فعاليت باز نمىايستادند ، بلكه از شدّت شوق و كثرت ذوق ، چون پروانه‌اى بر گِرد چراغ مىچرخيدند .
شرويان يمن - كه از آن سخن خواهيم گفت - در مقام مقايسه با اين گروه غير عرب ، حالتى موقّر و آرام را دارند ، خداوند اينان را با نيّاتشان پاداش آخرت دهد ! برخى از ايشان كه مرگشان فرا رسيده بود ، در ميان اين فشار و ازدحام ، ديده از جهان فرو بستند ، خداوند همه آنان را بيامرزد ! در اين آشفتگى و ازدحام برخى از زنان ايشان نيز بدين گروه مىپيوستند و بر ازدحام مىافزودند و در حالى كه پوستشان برافروخته و تاول زده بود ، از معركه خارج مىشدند ، خداوند خود همگان را بر اساس اعتقاد و نيت افراد ، پاداش خير رساند !
ابن جبير دربارهء ورود قبايل شرويان از يمن به درون كعبه ، نيز مطالبى آورده و