الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٠

سرزمين « طوس » :

طوس همواره يك « ناحيه » بوده است ، نه « شهر » . سمعانى مىگويد :

« طوس ناحيه‌اى است در خراسان با هزار روستا » .

و ياقوت حموى مىگويد :

« طابران يكى از دو شهر مهم طوس است . چرا كه ناحيه طوس شامل دو شهر است كه بزرگترينش طابران و ديگرى نوقان نام دارد » .

ياقوت حموى در جايى ديگر وقتى از طوس سخن مىگويد ، چنين اظهار نظر مىكند :

« طوس شهرى است در خراسان ، مشتمل بر دو بخش كه به يكى از آنها « طابران » و به ديگرى « نوقان » گفته مىشود . اين دو شهر بيش از هزار روستا دارد » .

در كتاب « حدود العلم » كه كتابى است فارسى و بيش از هزار سال پيش توسط مؤلفى ناشناخته نگاشته شده ، چنين آمده است :

« طوس ناحيه‌اى است داراى شهرك‌هايى همچون طوران ، نوغان ، بروقن ، رايكان و بنواده . اين ناحيه از چهار طرف بين كوههاى داراى معادن فيروزه ، سرب ، مس و نقره واقع شده است . از جمله صنايع اين ناحيه ، ظروف سنگى است كه از كوههاى اطراف آن ساخته مىشود . شهر نوقان به خاطر وجود مرقد امام على بن موسى الرضا عليه السلام مورد توجه بسيارى از مردم است كه براى زيارت به آن مكان مىآيند . گور هارون الرشيد نيز در اين شهر قرار دارد » .

اين متن براى ما روشن مىگرداند كه « طوران » تلفظ ديگرى از « طابران »