الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٣

چه كسى مغولها را تحريك كرد ؟ :

سرزمينهايى را كه هنوز تسليم مغولها نشده بودند ، بسپارد تا به تصرف در آورند » . و سرزمين نزاريان نصيب هلاكو خان شد .

اين گوشه‌اى از جريان آغاز حملهء مغولها به كشورهاى اسلامى توسط هلاكو خان بود كه به فتح بغداد و جنايات هولناك بعد از آن منتهى شد .

همچنان كه گفتم برخى از مسلمانان ، مغولها را به اين حمله تحريك مىكردند كه در رأس آنها امام و دانشمند بزرگ ، قاضى القضاة قزوين ، شمس الدين قزوينى قرار داشت .

دردناك‌تر اين‌كه قاضى مزبور كه مغولها را به حمله تحريك مىكرد ، بزرگترين گناه نزاريان را اين مىدانست كه آنها مانند مغولها بت‌پرست نبودند همچنان كه در گفتارى كه از او نقل كرديم ملاحظه كرديد - و از نظر اين قاضى و امام و دانشمند بزرگ مسلمانان ، چنانچه آنها به دين مغولها در مىآمدند ، هيچ اشكالى نداشتند !

اين قاضى توانست در تلاشهايش پيروز شود و نتيجه اين بود كه مغولها به نزاريان حمله كردند و به حكومت آنها پايان دادند و در همان حال به بغداد حمله كردند حكومت عباسيان را برچيدند .

اى كاش نظر قاضى مزبور ، امام و مشوق مغولها را در مورد سرانجام جهان اسلام كه در اثر تحريكات او به آن‌جا رسيد ، مىدانستيم .

اين درست است كه مغولها خود را براى حمله به جهان اسلام آماده مىكردند ، چه كسى آنها را تحريك مىكرد و چه كسى آنها را تحريك نمىكرد ، اما مهم اين است كه قاضى القضاة مسلمانان از جمله كسانى بود كه مغولها را بر اين حمله شوراند و تحريك كرد و به آنها مستمسكى براى حمله داد و بيرقشان را برافراشت و از خالص‌ترين ياران آنها بود .