هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٣

آگاهى دربارهء مسكوكات ، اوزان ، مقادير و مكيال

نكته‌اى كه وى به آن توجه كرده ، ارائه جدولى است از حركت وسائل نقليهء مختلف ؛ مانند شتر ، الاغ ، قطار و كشتى در ساعت و مقايسهء آن‌ها با يكديگر در ساعت و محاسبهء تمام آن‌ها با فرسخ جغرافى با ملاحظهء ساعت . وى در اين‌باره جدول جالبى ارائه كرده است :

مراكب / فرسخ / ساعات

اسب راهوار / 1 / 1 ساعت

الاغ باركش / 1 / 30 / 1

قاطر تخت و كجاوه / 1 / 15 / 1

اسب چاپارى / 1 / 30 دقيقه

عرّاده در راه شوسه / 1 / 45 دقيقه

شتر سواره / 1 / 45 دقيقه

فرقون باركشى يا سوارى / 1 / 15 / 1

كالسكه در راه ترامواى / 1 / 15 دقيقه

واگون راه‌آهن / از 6 تا 10 فرسخ / 1 ساعت

وى در پايان مىافزايد : واپور يا كشتى بخارى ، به‌طور اعتدال ده ميل انگليسى در يك ساعت راه مىرود . اين در حالى است كه هر ميل انگليسى معادل 1538 متر است . دربارهء ارزهاى مختلف و ارزش مسكوكات كشورهاى متعدد هم اطلاعات جالبى در اختيار مىگذارد . علاوه بر اطلاعات متفرقه در اين‌باره ، در يك مورد جدول زير را ارائه مىدهد :

مسكوكات دولت عثمانى : ليراى طلا 140 قروش . مجيديهء سفيد 26 قروش .

قروش 50 پاره ؛ متليك 20 پاره .

مسكوكات دولت روس : امپريال 122 قروش . 5 منات 3 قروش . 7 منات 2 قروش . اسكناس يك منات 13 قروش .