هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٣

شهر اسكلهء بيروت

مريضخانه : 4

مقبرهء مسلمه : 1

مقبرهء غيرمسلمه : 2

در سمت راست محراب جامع بزرگ ، زيارتگاهى است كه گويند يك دست مبارك يحيى بن زكريا - عليهما السلام - در آنجا مدفون است .

عرض بيروت 33 درجه و 50 دقيقه است و طول آنجا 35 درجه و 35 دقيقه .

قوّهء حربيه و مهمّات عسكريه به‌قدر احتياج موجود است . چند دسته عسكر در سربازخانه كه در مركز شهر در روى تلّى واقع است ، هميشه مشغول مشق‌اند .

غير از آن ، پانصد نفر پليس جاندارم و ضبطيه به حفظ و حراست شهر مشغول بودند . در هفت نقطه شهر كه مشرف به درياست در هر يكى هفت توپ گذاشته و سه تابور عسكر حاضر ركاب در خارج شهر در شعب جبل موجود است .

طايفهء نصارا را در اين شهريك نوع تحكّمى دارند و سبب آن اين است كه كه دوازده سال قبل از اين نصارا با اهل بيروت نزاعى كردند . دولت فرانسه از راه تعصّب حمايت آنها را كرده ، شهر را با واپورهاى جنگى احاطه كرده تصرّف نمود . تا مدّتى به همان حالت بود . بعد قرار معينى از جانب دولت عثمانى در حق آنها گذاشته شده ، دولت فرانسه دست از محاصره برداشت .

از اموراتى كه باعث ترقّى و آبادى اين شهر شده اين است كه تا چندسال قبل از اين ، در تمامى شهر آب شيرين و گوارا پيدا نبود و به اهل شهر از اين جهت خيلى سخت مىگذشت تا اين‌كه يك نفر از تبعهء دولت انگليس به مسافت بعيده از رودخانهء نهر كلب ، نهرى با تنپوش‌هاى سربى داخل شهر نموده حالا طورى آب زلال و صاف فراوان است كه از جميع خانه‌ها جارى است و به قرار معين از هر خانه حقّابانه اخذ مىكند .

وكيل قونسول اين اسكله از جانب دولت عليه ايران الياس بيك پسر اسكندر بيك يهودى آدم معقول و كاردانى است . از تبعهء ايران معدودى چند در اينجا