هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — الصفحة ١٩٤

[ شتران طياره ]

را در ينبوع يا در انتهاى منازل ايفا نمايند تا اختيار جمّال در دست حاجى باشد .

ثانيا جمّال اموال حاجى را در عهده گرفته ضامن تلفات آن باشد ، و مانند مال خود محافظت نمايد .

ثالثا شرط نمايند كه در وقت نزول هر جمّال شترها را داخل جمعيت حجاج ننمايد تا شتران را كمينگاه خود ساخته به آسودگى مشغول هرگونه تقلّب نگردد .

رابعا نبايد خوراك جمّال را در عهده گرفت و خود را اسير او ساخت كه هنگام صرف طعام جمعيتى را به اسم رفيق آورده ، حاجى را از قوت لا يموت خود در منازلى كه نان پيدا نمىشود بازدارد .

خامسا نبايد كه حجاج را از يكديگر متفرّق سازند و هر پنج نفر را به جمّالى بدهند كه موجب خسارت زياد خواهد بود . همچنين نبايد چند نفر رفيق هم اجاق از يكديگر دور ساخته ، يكى در اوّل قطار و ديگرى را در آخر بدارند كه جمّالان در چنين اوقات فرصت را غنيمت دانسته در وقت غفلت زير جوال را ببرند .

سادسا هيچ‌يك حجاج تكليف جمّالان و اعراب را در منزل صفرا كه در دو منزلى مدينه و ما بين مدينه و ينبع است ، قبول ننمايد كه به همانجا رسيدند مىگويد احمال و اثقال خود را در همين منزل امانت به شيوخ اعراب بسپاريد و در مراجعت از مدينهء طيبه باز برداريد . اغلب ديده شده كه در امانت خيانت كرده يا اين‌كه به ملاحظهء اين‌كه اواخر منزل است ، و از آنجا تا ينبع چندان مسافتى نيست ، دو بار را به يك نفر شتر بار كرده ، در بين راه اسباب معطّلى حاصل مىشود .

قرار كرايه از مكه معظمه تا ينبع در هر سال موقوف به قرارى است كه جناب شريف در مكه با اعراب قطع كرده . بعد از آن‌كه معين شد ، از طرف شريف در توى كوچه‌ها و بازارهاى مكه به آواز بلند به همه حجاج كرايهء شتر را اطلاع مىدهند كه كسى به كسى اجحاف نكند .

امسال كرايه از مكه الى ينبوع بدين قرار است : شقدف ، يعنى كجاوه 28 ريال فرانسه ، ناطوط يعنى سرنشين 27 ريال ، عصم مجرد ، يعنى بار خالى 25 ريال فرانسه . ريال ، خمس ليراى عثمانى است كه عبارت از پنج قران ايران باشد . عمدهء