هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — الصفحة ١٨٣
در ذكر ساير مساجد مكه معظّمه غير از مسجد الحرام
هشتم نيز غارى است در جبل حرا كه اغلب ، آن حضرت در آنجا تشريف داشتند و ابتداى نزول وحى در همين‌جا شده است .
در ذكر ساير مساجد مكه معظّمه غير از مسجد الحرام
در ذكر ساير مساجد مكه معظّمه غير از مسجد الحرام
اوّل مسجد زيد بن ارقم است در پشت خانهء كليددار در محله صفا . در اوائل بعثت آن حضرت آنجا نماز مىخواندند . دويم مسجد آيه ، سيوم مسجد جنّ ، چهارم مسجد شجر ، پنجم مسجد غنم ، ششم مسجد جياد ، هفتم مسجد شق القمر كه در بالاى كوه ابو قبيس واقع است . هشتم مسجد ذى طوى در قرب منى ، نهم مسجد عقبه ، دهم مسجد جعرانه ، يازدهم مسجد تنعيم ، دوازدهم مسجد كبش ، سيزدهم مسجد خيف كه مسجد ابراهيم عليه السلام نيز در داخلهء آن واقع است ، چهاردهم مسجد انّا فتحنا ، پانزدهم مسجد انّا أعطينا ، شانزدهم مسجد مرسلات ، هفدهم مسجدى كه مذبح حضرت اسماعيل است و على المشهور سنگى كه حضرت ابراهيم كارد به آن زده و دو پارچه شد ، هم در اين موضع است .
و از اين مساجد ، مسجد خيف با چهار مساجد مذكوره بعد از آن داخل زمين منى است ، و باقى خارج از آنجاست . در اغلب اين مساجد حضرت رسالت پناه نماز گذارده و افضل از همهء اينها مسجد خيف است ، چنان‌چه در مفاتيح وارد شده است كه هركه در وى صد ركعت نماز بگذارد ، مقابل است با عبادت هفتاد هزار سال و هركه صد بار تهليل و تحميد و تسبيح گويد خداى تعالى مىنويسد در نامهء حسنات او آزاد كردن بنده‌اى را .
در وسط اين مسجد مناره‌اى است كه دور اين مناره از هر طرف به فاصلهء سى ذراع اشرف از ساير مواضع مسجد است . هزار پيغمبر در اين مسجد نماز خوانده كه آخرين آنها خاتم النبيين - صلّى اللّه عليه و آله - است . الحديث . كسى كه ابتدا مسجد خيف را تعمير نمود در سنهء 894 ملك الاشرف سلطان قايتباى بود . اين ملك از سلاطين چركس است كه در مصر در شهر رجب 872 بر تخت سلطنت جلوس كرده ، بعد از بناى آثار خيريه در مدينهء منوّره و مكه معظّمه و در مصر و