هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — الصفحة ١١٩
روز شنبه شانزدهم شهر شوال 1296
مجتمعه امثال سيسام و استانگوى و غيره كه در حكم واحد هستند ، ردوس و قبريس . اين جزيره حالا خارج از تصرّف اين دولت است . ساكنين اين جزائر مركب از اسلام و روم و ارمنى و يهودى و قبطى است كه عدهء نفوس همهء اينها تا هفتصد هزار به شماره رسيده ، جمعيت قلعهء سلطانى هفت هزار نفر است . اين قلعه در 40 درجه عرض بلد و 26 درجه طول واقع شده [ است ] . قطع‌نظر از اين كه اين نقطه استحكام خلقتى آن به اين‌طورها نادرة الوقوع مىشود مدافعات مصنوعيش نيز از ساير قلاع بيشتر و محكم‌تر است . حقيقتا كليد فتح اسلامبول است . به فاصلهء دو ساعت از قلعهء مزبوره به جزيرهء باغچه اداسى كه يكى از اسكله‌هاى اين جزيره كوچك و موسوم به همين اسم است رسيده كشتى بار داده و گرفته بعد از ساعتى حركت كرد .
روز شنبه شانزدهم شهر شوال 1296
روز شنبه شانزدهم شهر شوال 1296
بعد از حركت از اسكله باغچه اداسى در همه‌جا كشتى تند رانده يك ساعت از شب گذشته به جزيرهء مدللو رسيديم . اين جزيره را مدلى نيز گويند . جزيرهء بسيار خوبى است . درخت زيتون بسيار دارد . تمامى آن مشتمل بر 24 قريه و بندر است . اين جزيره به فاصله كمى در مقابل ولايت صاروخان و يكى از جزائر معتبره محسوب مىشود . حاكم اين جزيره در همين آبادى است كه كشتى در اسكلهء او لنگر انداخته بود . خود اين بندر كه موسوم به مدللو است در وسط دو كوه مرتفعى و جاى باصفايى واقع شده ؛ چون شب بود تمامى آبادى به نظر نيامد . در اين اسكله‌ها كه كشتى مىايستاد ، جمعيت كشتى گاهى زياد و گاهى كم مىشد .
از اسلامبول تا اينجا از كثرت مسافر و تنگى مكان زياد سخت مىگذشت .
حتى جمعى از همراهان از اهالى مروشاهجهان از تنگى جا در انبارها روهم ريخته قدرت حركت را نداشتند . در اين بندر جمعى كه انتهاى مقصد آنها تا اين جزيره بود بيرون رفته ، از اين جهت براى باقى ماندگان از جهت وسعت مكان گشايش جا و آسودگى رو داد .