نابارورى و منع بارورى در پزشكى ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٣

معرفى اجمالى مركّبات موجود در كتاب

است و جهت گرم كردن معده و ازاله تخمه و تفتيح سده جگر و تحليل صلابت احشا و دفع بادهاى غليظه و تسكين وجع معده و وجع دندان و تأكل آن و جهت بطوء استمراء قولنج و عسر بول كه از برد و بلغم و مخاطبه بول باشد نافع است .

[ صنعت آن : ] جندبيدستر ، دارچينى ، افيون ، اسارون ، قومو ، دوقو ، فلفل ، دارفلفل ، بارزد ، قسط ، زعفران . بازرد را در عسل حل كرده ادويه مسحوقه منحوله بدان بسرشند و بعد شش ماه به كار برند .

و گفته اند قيراطى از آن را اگر حل كرده بر محل لذع يا لسع بمالند ، نفع دهد و اگر اندكى به روغن سوسن آميخته به صوف حمول فرمايند ، رياح رحم و قلت حيض و قلت توالد را نافع آيد .

شربت اصول

خواص : منضج مواد غليظه و مفتح سده‌ها و مدر فضلات و كاسر رياح و براى سوء القنيه و استسقاء نافع است .

صنعت آن : پوست بيخ رازيانه ، بيخ كرفس ، بيخ كاسنى ، پوست بيخ كبر ، تخم رازيانه ، تخم كرفس ، تخم كاسنى ، انجير زرد ، مويز منقى ، فقاح اذخر . مجموع را در آب بخيسانند . پس بجوشانند و بپالايند و عسل مصفّا داخل كرده به قوام شربت آورند .

شربت بنفشه

صنعت آن : بنفشه تازه را در آب بجوشانند تا به ربع رسد و با شكر به قوام آورند و اگر بنفشه را مكرر كنند ، تليين آن قوىتر خواهد بود و همچنين هرچند تكرار زياده نمايند قوىتر مىگردد .

شربت نيلوفر

صنعت آن : نيلوفر تازه را در آب بخيسانند و بجوشانند و صاف نموده با قند سفيد به قوام آورند ، و در ظرف چينى يا شيشه‌اى نگاه دارند .

قرص مُرّ

ادرار حيض كند و تسهيل ولادت .

صنعت آن : ترمس ، مرّ صاف ، ورق سداب ، پودنه ، مشكطرامشيع ، فوه ، حلتيت ، سگبينج ، جاوشير ، قسط ، و سنبل را به آب سداب قرص كنند .

گلقند

برگ گل سرشته با عسل . صنعت آن : بگيرند اوراق گل‌سرخ كه اقماع و تخم و سبزى آن را بالتمام گرفته باشند و خوب ماليده و يا به مقراض خوب ريزه‌ريزه نموده يك روز بگذارند كه رطوبت آن نشف شود ؛ پس در آن ، قند سفيد بسايند و تا سه روز هر صبح و شام بر هم زنند و در آفتاب گذارند و اگر قند ، كمى كند ، باز قدرى اضافه نمايند .

گلقند عسلى را عسل اضافه نموده ، كف آن را گرفته بر روى گلِ به دستور ماليده ، بر هم زنند و چهل روز در آفتاب گذارند و به كار برند .