نابارورى و منع بارورى در پزشكى ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٠

معرفى اجمالى مركّبات موجود در كتاب

جوارش فلافلى

درد معده و شهوت كلبى را سودمند باشد و بادهاى غليظه را دفع كند و طعام را هضم نمايد و حمى ربع را زايل گرداند و از براى جشاى بلغمى و سوداوى و بعد از تنقيه معده به قى مستعمل است . صنعت آن : فلفل سياه ، فلفل سفيد ، دارفلفل ، عود بلسان ، زنجبيل ، تخم كرفس ، بزر سيساليوس ، سليخه سياه ، اسارون شامى ، راسن . ادويه را كوفته بيخته به عسل مصفّا بسرشند .

جوارش كمونى

خواص : به جهت نفخ و رياح و از براى تقويت معده و دفع رطوبات آن .

صنعت آن : زيره كرمانى مدبَّر ، زنجبيل ، فلفل ، برگ سداب در سايه خشك كرده ، بوره ارمنى . ادويه را كوفته و بسيار نرم ببيزند و با عسل مصفى بسرشند .

حبّ تربد

صنعت آن : تربد سفيد مدبر ، افتيمون اقريطى ، حاشا ، شحم حنظل ، غاريقون سفيد ، حجر ارمنى ؛ سقمونياى مشوى ، نمك نفطى ، اسطوخودوس ، خربق سياه . همه را كوفته بيخته به روغن بادام شيرين سرشته حب سازند .

حبّ رسوت

جهت بواسير خونى نافع است .

صنعت آن : رسوت خالص را به آب برگ گندنا يا آب برگ ككرونده يا آب برگ بارتنگ يا هر سه حل كرده مساوى آن پوست هليله كابلى به روغن گاو بريان نموده ، كوفته ، به وزن آن شكر سفيد داخل كرده سرشته حبوب سازند .

حب صبر

[ صنعت آن : ] صبر سقوطرى ، مصطكى ، گل‌سرخ ، و تربد موصوف را كوفته بيخته مقدار نخود حب‌ها سازند .

حبّ منتن

اخلاط غليظ را كم مىكند و سده را مىگشايد و نافع است وجع مفاصل و خاصره و بهق و جذام را و داءالفيل را زايل مىكند و اين حبّ معروف است به حبّ ماهانى .

صنعت آن : اشق ، سگبينج ، جاوشير ، مقل ، سير ، حرمل ، هليلج ، شحم حنظل ، شبرم ، افتيمون ، فرفيون ، شيطرج ، سورنجان ، تربد ، جندبيدستر و غاريقون ، محموده ، زعفران ، قاقله ، سنبل ، بيخ خطمى سفيد ، مصطكى ، دارچينى ، خولنجان . صموغ را كوفته و در آب خيسانده و اجزاء را كوفته و بيخته بدان بسرشند و حب‌ّها كنند چون فلفل .

حبوب مقلى

صنعت آن : پوست هليله زرد ، هليله سياه ، صبر سقوطرى ، هليله كابلى ، مقل ازرق ، تربد سفيد ، سكبينج ، خردل . مقل و سكبينج را در آب حل كنند و داروهاى ديگر را كوفته ، بيخته به آن بسرشند .