نابارورى و منع بارورى در پزشكى ايران ( فارسى ) — الصفحة ١٩٩

معرفى اجمالى مركّبات موجود در كتاب

مقل ازرق ، مر مكى ، روغن بلسان ، مصطكى ، عسل بلادر ، غاريقون هش سفيد ، ايرسا ، پوست بيخ رازيانه ، سركه انگورى . پوست بيخ رازيانه را سه شبانه روز در سركه انگورى بخيسانند ، پس در ديگ كرده جوش دهند ؛ جوشى اندك و بپالايند و بفشارند و ثفل آن را بيندازند و سركه را با يك رطل و نيم عسل مصفّا در ديگ سنگى كرده ، به آتش انگشت به قوام آورند و ادويه را كوفته بيخته به آن مخلوط نمايند و بعد از شش ماه استعمال نمايند .

ايارجات

اياره به لغت يونانى به معنى دواى الهى است ؛ يعنى دوايى كه تاثير آن از عالم امر است از غير آن كه منسوب باشد به قوت‌هاى محسوسه آن .

ترياق

تريا در لغت يونانى به معنى نافع است از براى گزيدن جانوران سمى ، و قاء در آن لغت به معنى نافع است از براى ادويه مشروبه سمى ، و اصطلاح كرده‌اند اطبّا ثانيا براى هر دوا كه پادزهريت داشته باشد كه به خاصيتْ مقاوم سموم و رفع نكايت او كند و محافظت نمايد روح را از فساد و تعفّن ، خواه حدوث آن سميت در بدن از گزيدن جانوران باشد و يا از آشاميدن سموم .

ترياق مثروديطوس

در تفتيح سدّه‌ها و تحليل اورام جاسيه و اورام صلبه كه در مفاصل باشد ، و در تحريك شهوت باه نافع است .

جوارش

لفظ جوارش نزد اطبّا موضوع براى معجونى است كه ساخته باشند از براى اصلاح حال معده و اعانت بر هضم و استمراء و گواريدن طعام و تقطيع اخلاط و تحليل رياح و رطوبات .

جوارش حب القطن

اعضاى رئيسه از قلب و دماغ و كبد را تقويت بخشد و باه را بيفزايد .

صنعت آن : مغز حب القطن ، لسان العصافير شيرين ، مغز حب الصنوبر ، بهمن سرخ ، بهمن سفيد ، ساذج هندى ، بادرنجبويه ، درونج عقربى ، گل گاو زبان ، خصية الثعلب مصرى ، قرنفل ، دارچينى ، خولنجان ، زعفران ، زنجبيل ، قاقله كبار ، قاقله صغار ، عنبر اشهب . ادويه را كوفته بيخته با سه وزن آن نبات سفيد و عسل على الرسم بسرشند .

جوارش عود ساده

مقوى قلب و معده است و دماغ و معده را گرم مىكند گرم كردنى از غير افراط و نشف رطوبات و بلغم از معده و دماغ كند و بوى دهان خوش گرداند .

صنعت آن : عود قمارى خام را به گلاب سوده در يك رطل قند سفيد به قوام آورده ، داخل كرده در طبق چينى ريزند و به طريق لوزيات ببرند .