مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٢
البديع الاسطرلابى
مهارت او در علم و عمل اسطرلاب باسطرلابى مشهور گرديده اين حكيم با امين الدّوله ابن تلميذ كه ترجمه‌اش پيش از اين گذشت معاصر بوده و باهم صداقت و موانست داشته‌اند چنانچه خود گويد ( اجتمعت على امين الدوله باصفهان فى سنة عشرة و خمسمائة ) *
وفات اين حكيم بنا بنوشتهء قاموس الاعلام و منتظم ناصرى در سنه پانصد و سى و چهار ( 534 ) هجرى اتفاق افتاد * از تأليفات حكيم مزبور زيج مسمى به ( معرب محمودى ) است كه براى سلطان محمود بن محمد « 7 » نكاشته و ديگرى اختصار ديوان ابى عبد اللّه حسين بن حجاج است * حكيم را اشعار نيكو است كه از آن جمله چند بيتى نكاشته مىشود *
و ذو هيئة يزهو بخال مهندس * * اموت به فى كل وقت و ابعث
محيط باوصاف الملاحة وجهه * * كان به اقليدس يتحدّث
فعارضه خط استوأ و خاله * * به نقطة و الخد شكل مثلّث
نيز فرمايد
تقسم قلبى فى محبة معشر * * بكل فنى منهم هواى منوط
كان فؤادى مركز و هم له * * محيط و اهوائى اليه خطوط
قيل لى قد عشقته امرد الخد * * و قد قيل انه تكريش
قلت فرخ الطاوس احسن ما كا * * ن اذا ما علا عليه الريش
و نيز بجهة يكى از دوستانش هديه فرستاده و اين شعر مصحوب آن نوشت
اهدى لمجلسك الشريف و انما * * اهدى له ما حزت من نعمائه
كالبخر يمطره السحاب و ما له * * من عليه لانه من مائه
و نيز در هجو فصادى گويد
و فاصد مبضعه مشرع * * كانه جاء الى حرب
فصد بلا نفع فما حاصل * * غير دم يخرج من ثقب
( 7 ) مظنون اينست كه مراد محمود بن محمد بن ملكشاه باشد كه هفتم سلطان از ملوك سلاجقه و در اوقات بودن اين حكيم در اصفهان شهر مزبور در تخت سلطنت و قلمرو او بوده سلطان مزبور در سنه ( 511 ) هجرى بتخت سلطنت جلوس و در سال ( 525 ) وفات كرده و اين پادشاه ذى جاه علاوه بر سلطنت ايران در امور سياسى دولت بنى العباس نيز تسلط داشته چنانچه در سال ( 512 ) هجرى كه سال وفات ( المستنصر باللّه ) بيست و هشتم خليفهء عباسى بود مجاهد الدين بهروز را از شحنه‌گى بغداد معزول ( و آقسنقر ) برسقى را بجاى وى منصوب نمود * ( لمؤلفه )