مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٨
بختيشوع بن جبرئيل بن بختيشوع بن جورجس
خدمت اواست پس بختيشوع را دوباره از جندى سابور بجهة معالجهء هارون بدار الخلافه احضار نمودند چون طبيب مزبور وارد بغداد گرديد و بدربار خلافت باريافت حين ورود مجلس هارون را بلسان عربى و فارسى ثنا گفت ( فثيون ) مترجم كويد در آن حين از اطباى حضور ( ابو قريش عيسى ) و ( عبد اللّه طبيب طيفورى ) و ( داود بن سرابيون ) و ( سرجس طبيب رأس عينى ) حاضر مجلس خلافت بودند و اطباى مزبور بجهة امتحان بختيشوع پيش از وقت ادرار دبهء را در شيشه ريخته نكاهداشته بودند به مجرد ورود آن حكيم قاروره را پيش وى نهادند و گفتند ادرار مريضه‌ايست حكيم قاروره بديد و رو بخليفه كرده گفت اين بول بول انسان نيست ابو قريش گفت ( كذبت يا حكيم هذا مأ حظية الخليفه ) سپس هارون فرمود ( ما ترى ان تطعم صاحب هذا المأ ) بختيشوع عرض كرد ( شعيرا جيّدا ) خليفه بشدّت بخنديد و خلاع فاخره بوى مبذول داشت و در عداد اطباى حضور منسلك گردانيد و بعد از چندى منصب رئيس الاطبايى به او مفوّض گشت * سال وفات بختيشوع به نظر نرسيد آنچه از تواريخ مفهوم مىشود در ايام خلافت هارونى زندكانى وى بسر آمده از تاليفات او ( كناش مختصر ) و ديگر كتاب ( تذكره ) است كه براى پسرش جبرئيل طبيب نكاشته * 2
1
بختيشوع بن جبرئيل بن بختيشوع بن جورجس
بختيشوع بن جبرئيل بن بختيشوع بن جورجس
نبيرهء بختيشوع سابق الذكر و پسر جبرئيل طبيب است و جبرئيل چنانچه در ترجمهء وى مسطور خواهد شد طبيب خاص هارون و امين و مامون بوده و همين بختيشوع زمان خلافت ( مامون ) و ( معتصم ) و ( واثق ) و ( متوكل ) و ( منتصر ) و ( مستعين ) و ( معتز ) و ( مهتدى ) را درك كرده و در عهد خلافت واثق و متوكل كثرت حشمت و جلالت او به نحوى بود كه احدى از اطباى متقدمين و متاخرين را آن مرتبه و مقام حاصل نكشته بود و هيج‌يك از رجال دولت با وى برابرى نمىتوانست نمود و اين حكيم چند مرتبه بنكبت و بليّت دوچار گشت از جمله يكى در عهد واثق و ديكرى در عهد متوكل بود و در هر دو مرتبه خود حكيم را ماخوذ و اموالش را غارت نمودند * در كتاب عيون الانبأ نويسد كه روزى متوكل بخانهء بختيشوع حكيم رفت از خدام و ركابيّه و فراشين و ملاحين پنج هزار