مجموعه رسائل ( كتاب الإنسان الكامل ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٠
رسالهء I
كه تنها در پايان كار چنين كنيم ، و همين امر اين حقيقت را توجيه مىكند كه متن چاپى با كمال وفادارى متن يك نسخهء خطّى واحد يعنى نسخهء
V
را تكثير كرده است ، و اينكه صورت‌هاى ديگر نسخه‌هاى خطّى تنها در ملحقات ذكر شده ، حتّى اگر به نظر قابل ترجيح مىآمده است .
امّا در مورد ملحقات و حواشى ، از ذكر نسخه‌بدل‌هاى فرعى و درجهء دوّم چشم پوشيده‌ايم ، از قبيل بودن يا نبودن « كه » پس از فعلى كه به معنى « گفتن » است ، يا تناوب « بود » و « باشد » يا « گشتن » و « شدن » ؛ همچنين افتادگىهايى را كه زادهء غفلت كاتبان است ، يا خطاهاى مشهود را نيز ذكر نكرده‌ايم . نسخه‌بدل‌هايى از يك نوع ذكر شده است ، در مقابل ، هنگامى كه معرّف و خصيصه يكى از سه نوع نگارش باشد ، ذكر شده است . در برخى از موارد ، آنجا كه كاربرد فعل سوم شخص مفرد و سوم شخص جمع به يكسان ممكن باشد و آنجا كه نسخه‌هاى مختلف يكى ازين صورت‌ها را داشته باشند ، اين اختلاف را ذكر نكرده‌ايم . برطبق جميع احتمالات ، اين اختلاف را مىتوان به كاتبان نسبت داد . هركجا نسخهء اصلى مثلا « شود » آورده است ، آن را شود و بعضى شوند خوانده‌اند .
تفاوت نمايان ديگرى بدين شرح است . نسخهء
W
و
I
هميشه عبارت « اضعف - الضعفاء » و « خادم الفقراء » آورده‌اند ، ولى در نسخه‌هاى ديگر « اضعف ضعفا » و « خادم فقراء » نوشته‌اند .
[ بررسى مبناى نسخه‌هاى خطّى رساله‌هاى مختلف ]
[ بررسى مبناى نسخه‌هاى خطّى رساله‌هاى مختلف ]
نكته‌اى كه باقى مىماند اين است كه مبناى نسخه‌هاى خطّى رساله‌هاى مختلف را بررسى كنيم .
مقدمه
مقدمه
نسخه‌هاى خطّى مورد استفاده :
NOUWS
. تنها يك صورت انشا دارد . دو دسته نسخه‌هاى خطّى
WS
از يك سوى و
NOU
از سوى ديگر . همان‌طور كه گفته‌ايم نسخهء
T
كه تنها چهار فصل دارد ، مورّخ به تاريخ 691 هجرى است .
رسالهء I
رسالهء
I
سه نوع نگارش مختلف دارد . نسخه‌هاى مورد استفادهء آن بدين ترتيب است : ( 1 )
NOwS
، ( 2 )
BU
، ( 3 )
V
- ( 2 ) و ( 3 ) به هم شبيه‌اند . تفاوت عمدهء آن‌ها اين است كه فصل هفتم نسخهء
U
متفاوت است ( در ضميمه آورده‌ايم ) ، درصورتىكه نسخه‌هاى ديگر ، از جمله نسخهء
B
در اينجا با ( 1 ) مطابقت دارد . از جانب ديگر ، برخى از قسمت‌هاى بندهاى 23 به بعد ، در نسخهء
V
طولانىتر از نسخهء
BU
مىباشد و برعكس .