مجموعه رسائل ( كتاب الإنسان الكامل ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٤

فصل سوّم در بيان ملك و شيطان و ابليس

خداوند خانه مراتب دارد ، و در هر مرتبه‌اى نامى دارد : در مرتبه‌اى نامش طبيعت است ، و در مرتبه‌اى نامش نفس است ، و در مرتبه‌اى نامش عقل است . و بعضى خداوند اين خانه و كاركنان اين خانه را عقول و نفوس و طبايع مىگويند ، و بعضى ملائكه مىخوانند ؛ و اين اصطلاح است .

( 20 ) اى درويش ! هيچ شك نيست كه چنان كه در عالم صغير كاركنان هستند ، در عالم كبير هم كاركنان هستند . كاركنان عالم كبير و عالم صغير را بعضى عقول ، و نفوس ، و طبايع مىگويند ، و بعضى ملائكه مىخوانند . كاركنان عالم علوى و عالم سفلى جمله ملائكه‌اند . علم هريك معلوم است ، و عمل هريك معلوم است ، و مقام هريك معلوم است و « ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ » . 395 علم ايشان زيادت نشود ، و عمل ايشان ديگر نشود ، هريك به عمل خود مشغول‌اند . و آن علم و عمل را از كسى نياموخته‌اند ، علم و عمل ايشان ذاتى ايشان است ، و با ذات ايشان همراه است . نتوانند كه عمل نكنند . و نتوانند كه بر خلاف آن عمل عمل ديگر كنند : « لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ » 396 .

و الحمد للّه ربّ العالمين .

تمام شد رسالهء هفتم از جلد دوّم