مجموعه رسائل ( كتاب الإنسان الكامل ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٩
فصل اوّل در بيان جوهر اوّل
بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد للّه ربّ العالمين و العاقبة للمتّقين ، و الصلاة و السلام على انبيائه و اوليائه خير خلقه ، و على آلهم و اصحابهم الطيّبين الطاهرين .
( 1 ) امّا بعد ، چنين گويد اضعف ضعفا و خادم فقرا ، عزيز بن محمّد النسفى ، كه جماعت درويشان - كثّرهم اللّه - ازين بيچاره درخواست كردند كه مىبايد كه در احاديث اوايل رساله‌ئى جمع كنيد ، و بيان كنيد كه مراد ازين احاديث يك جوهر است . يا مراد از هر حديثى جوهرى جداگانه است . در حديث آمده است كه
« اوّل ما خلق اللّه العقل »
. و ديگر آمده است كه
« اوّل ما خلق اللّه القلم »
؛ و ديگر آمده است كه
« اوّل ما خلق اللّه روحى »
؛ و ديگر آمده است كه
« اوّل ما خلق اللّه نورى »
؛ و مانند اين آمده است . و ديگر 388 مىبايد كه بيان كنيد كه ملك چيست ، و شيطان چيست ، و ابليس چيست . درخواست ايشان را اجابت كردم و از خداوند تعالى مدد و يارى خواستم تا از خطا و زلل نگاه دارد . « انّه على ما يشاء قدير و بالاجابة جدير » .
فصل اوّل در بيان جوهر اوّل
فصل اوّل در بيان جوهر اوّل
( 2 ) بدان - اعزّك اللّه فى الدارين - كه اوّل هر چيزى كه خداى تعالى بيافريد جوهرى بود
« اوّل ما خلق اللّه الجوهر »
. و ازين جهت آن جوهر را جوهر اوّل مىگويند ،