مجموعه رسائل ( كتاب الإنسان الكامل ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٦١

5 رسالهء سوّم در بيان مبدأ اوّل و در بيان عالم جبروت و عالم ملكوت و عالم ملك ( تقرير مفصل رسالهء سيزدهم ) .

بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد للّه ربّ العالمين و العاقبة للمتّقين ، و الصلاة و السلام على انبيائه و اوليائه خير خلقه ، و على آلهم و اصحابهم الطيّبين الطاهرين .

( 1 ) امّا بعد ، بدانكه عالم ملك عالم اضداد است 368 ، و عالم ملكوت عالم ترتيب است ، و عالم جبروت وحدت است با كثرت و عالم بىنام‌ونشان است ، و ذات خدا وحدت صرف است . « قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ » و « إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ » * . در عالم جبروت موجودات جمله به يك‌بار بالقوّة موجوداند به طريق كلّى ، امّا نام و نشان ندارند ، و شكل و صورت ندارند .

پس عالم جبروت همه دارد و هيچ ندارد از آن روى كه صلاحيّت همه دارد ، همه دارد ؛ و از آن روى كه هيچ حاصل نيستند ، هيچ ندارد . آن موجودات بالقوّة چون به عالم ملكوت رسيدند ، مراتب پيدا آمد و نام و نشان ظاهر شد ؛ و چون به عالم ملك رسيدند ، شكل و صورت پيدا آمد و اضداد ظاهر شد .

( 2 ) اى درويش ! در عالم جبروت شد و حنظل يك طعم دارند ، ترياق و زهر در يك ظرف پرورش مىيابند ، باز و مرغ باهم زندگانى مىكنند ، گرگ و گوسفند باهم مىباشند ، و روز و شب يكرنگ دارند ، ازل و ابد هم خانه‌اند ، نمرود با ابراهيم به صلح است ، فرعون را با موسى جنگ نيست .

نظم 369

چه به بىرنگى رسى كان داشتى * موسى و فرعون دارند آشتى