معارف گياهى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٣
تركيبات شيميايى
ارقام دانه سفيد كنجد از نظر ارزش غذايى و كيفيت روغن در سطح بالاترى قرار دارد ولى ارقام دانه سياه داراى مقدار روغن بيشترى است . مقدار بذر لازم در هر هكتار در حدود 8 - 5 كيلوگرم است . در هندوستان به‌طور متوسط 600 كيلوگرم در هكتار دانه برداشت مىكنند ولى در ايران چون رطوبت هوا كم است مقدار محصول كمتر مىباشد .
تركيبات شيميايى
تركيبات شيميايى
از نظر تركيبات شيميايى در كنجد روغن ثابت ( در حدود 50 درصد ) و كولين و فيتين « 1 » و گلوبولين و سزامين « 2 » [ والنزوئلا ] . و يك آمينواسيد به نام آرژينين وجود دارد .
در برگهاى كنجد مادهء صمغى يافت مىشود [ راچاماندران ] .
روغن كنجد از روغنهاى خوب مايع است . در تركيب آن در حدود 80 - 70 درصد از گليسريدهاى اسيدهاى چرب مايع نظير اولئيك اسيد و لينولئيك اسيد و مقدار محدودى در حدود 15 درصد از گليسريدهاى اسيدهاى چرب جامد نظير پالميتيك اسيد ، استآريك اسيد و . . . وجود دارد .
براى تهيه روغن كنجد پس از اينكه دانه‌ها را خوب شستند كه مادهء رنگى پوستهء دانه از آن خارج شود ، دانه‌ها را مىكوبند و در آب مىريزند و به اين ترتيب پوست دانه‌هاى كنجد از آن جدا شده به سطح آب مىآيد كه آن را مىگيرند . پس از آن مغز دانه‌ها را خشك مىكنند و سپس در موقع روغن‌گيرى دانه‌هاى مقشر و بىپوست را در كمى آب‌جوش مىريزند تا به صورت خمير درآيد و با فشار بدون حرارت دادن روغن آن را مىگيرند . اين نوع روغن را كه بدون دخالت حرارت گرفته مىشود ، روغن سرد مىنامند كه مقدار روغن در اين مرحله 45 - 35 درصد مىباشد و بىدرنگ پس از روغن‌گيرى مصرف خوراكى دارد .
تفالهء باقيمانده را روى آتش گذارده حرارت مىدهند و در اثر گرما و فشار باز مقدارى روغن مىگيرند اين روغن را روغن گرم گويند كه بيشتر مصرف صنعتى در صابون‌سازى دارد . از روغن گرم نيز پس از تصفيه مىتوان براى خوراكى استفاده نمود ، ولى ارزش غذايى روغن سرد را ندارد .
كنجاله كنجد سفيد كه پس از روغن‌گيرى مىماند به عنوان علوفه بخصوص براى
( 1 ) . Phytin ( 2 ) . Sesamin