معارف گياهى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨٨

در خاور دور

در فيليپين مانند ساير مناطق خاور دور استفاده مىشود . در هندوستان از گل ريحان به عنوان بادشكن و مدر استفاده مىكنند . تخم آن را كه لعابدار است به صورت دم‌كرده در موارد سوزاك و اسهال خونى و اسهال مزمن مىخورند . از شيرهء برگهاى آن مخلوط با عسل در موارد خناق

( Croup )

استفاده مىشود .

گونهء ديگرى از ريحان به نام

Ocimum sanctum L

مىباشد . اين‌گونه در مناطق مختلفهء آسيا كاشته مىشود و شايد هم به‌طور خودرو مىرويد . بومى جزاير اوقيانوسيه است . در چند گزارش آمده است كه در جنوب ايران در بلوچستان نيز به‌طور وحشى مىرويد . گياهى است چندساله برگهاى آن كركدار ، بيضىشكل و دندانه‌دار است .

از نظر تركيبات شيميايى در گزارش در

[ M . P . E . SE . A ]

چنين آمده است :

داراى اسانس روغنى فرار است كه شامل متيل چاويكول ، سينئول ، لينالول ، متيل هومو انيسيك اسيد « 1 » ، كاريوفيلن « 2 » ، اوژنول ، اوژنول متيل اتر « 3 » و كارواكرول « 4 » مىباشد [ والنزوئلا ] . در لعاب دانه‌هاى آن مواد هكزورونيك اسيد « 5 » ، پنتوز « 6 » ، خاكستر مشخص شده و پس از هيدروليز معلوم شده كه داراى كسيلوز « 7 » مىباشد وجود دارد .

[ اينگل و بهايد ] .

در گزارش ديگرى آمده است كه برگهاى اين ريحان داراى 7 / 0 درصد اسانس روغنى فرار است كه شامل 71 درصد اوژنول 2 / 3 درصد كارواكرول و 20 درصد متيل اوژنول و 7 / 1 درصد كاريوفيلن است .

از نظر خواص و كاربرد گونه

O . sanctum

معروف است كه كمى تب‌بر و بادشكن است و براى قطع اسهال بچه‌ها مؤثر است . از تخم آن براى معالجه بيمارىهاى كليه استفاده مىشود [ تئوبالد ] . در هندوچين دم‌كرده يا جوشاندهء آن براى آفتابزدگى و و با و خونريزى از بينى و استسقا به كار مىرود و ضمنا در برخى آفتابزدگىها و تبهاى شديد تخم آن را مىسوزانند و از دود آن براى كمك به تنفس بيمار استفاده مىكنند .

شاخه‌هاى سبز و تازهء اين ريحان را براى تسكين سردرد روى شقيقه‌ها مىگذارند [ فوكود ] . از لعاب نرم‌كنندهء دانه‌هاى آن براى بيرون آوردن گرد و خاك و خاكستر از

( 1 ) . Methyl homo anisic acid ( 2 ) . Caryophyilene ( 3 ) . Eugenol methyl ether ( 4 ) . Carvacrol ( 5 ) . Hexuronic acid ( 6 ) . Pentose ( 7 ) . Xylose