مرآة البلدان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨١١
تنكابن :
خشك كرده محفوظ مىماند و جائى كه بادگير نيست شبنم در برگ درخت منجمد شده يخ ، درخت را مىخشكاند .
بالجمله خاك تنكابن از سفيدتمش تا نمك‌رود - كه رودخانه‌اى است مشترك ميانهء تنكابن و كلارستاق - هفت فرسخ است و از طرف ديگر حد اين خاك كاسه‌گر محله است . آبادى و قراى تنكابن مجاور كوهى است كه در ساحل بحر خزر ممتد و فاصلهء كوه تا دريا بعضى جاها نيم فرسخ است و به جائى مىرسد كه اين فاصله به دو منزل مىرسد . يازده رودخانه از محال تنكابن جارى است و مصب همه درياى خزر است و غالب پنج شش فرسخ بستر و مجارى رودخانه‌هاست تا به دريا برسد . اسامى رودخانه‌ها از اين قرار است :
اول : رودخانهء سخت‌سر كه دايما بيست سنگ آب دارد و گاهى زياد مىشود .
دويم : چالك‌رود كه آن نيز بيست سنگ آب دارد .
سيم : رودخانهء تيرم سى سنگ آب دارد .
چهارم : رودخانهء مزر . اين رودخانه عظيم و مثل رودخانهء چالوس بلكه بزرگتر است و پانصد تومان جمع ديوانى دارد .
پنجم : رودخانهء تيرپرده سر كه در تابستان ده سنگ آب دارد و در وقت بارندگى عبور از آن ممكن نيست .
ششم : ازارود در وقت خشكى آب بيست و پنج سنگ آب دارد .
هنگام بارندگى عبور از آن ممكن نيست .
هفتم : نشتارود رودخانهء عظيمى است و در طغيان آب عبور از آن مقدور نيست .
هشتم : رود كنكا بيست سنگ آب دارد .
نهم : رودخانهء اسب‌چين بيست سنگ آب دارد .
دهم : رودخانهء جمشيدآباد ده سنگ آب دارد .
يازدهم : پلنگ‌رود پانزده سنگ آب دارد .
و رودخانهء نمك‌رود - كه مشترك ميانهء كلارستاق و تنكابن است - شصت سنگ آب دارد و آب آن شور است و علاوه‌بر اين‌كه به كار خوردن