مرآة البلدان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٢٨
ذكر سلطنت سلطان محمد خدابنده ابن ارغون خان معروف به الجايتو
اسلام قبول نمود و صد هزار مغول به تبعيت او مسلمان شدند . به عقيدهء صاحب وصاف ، دويست هزار نفر با غازان خان اسلام اختيار كردند و اين فقره در فيروزكوه اتفاق افتاد و ساير مورخين به‌جاى فيروزكوه ، لار نوشته‌اند . امير نوروز در ترويج اسلام و اضمحلال ساير اديان سخت مىكوشيد . پسر براق خان كه از تركستان به عزم تسخير ايران به مازندران آمده بود امير نوروز را مأمور كرده او را منهزم نمود . بعد از چندى صدر جهان از وزارت معزول و جمال الدين دستگردى وزير شد و طغاجار و بعضى امراى منافق را غازان خان بكشت و بعضى ديگر نيز به سعى امير نوروز نابود شدند . ولى چون غرور ، امير نوروز را گرفته بود و حسودان نيز سعايت كردند غازان قصد قتل او كرده وى به هرات گريخت و پناه به فخر الدين كرت برد . فخر الدين با اين‌كه سمت مصاهرت امير نوروز داشت و حقوق ديگر از امير نوروز به ذمه او بود راه عقوق گرفته وى را به قتلغ شاه نوئين كه مامور انجام كار او بود سپرد و قتلغ شاه ، امير نوروز را به دست خود گردن زد .
بالجمله غازان خان ظلم و بسيارى از رسوم بد را برانداخت و قواعد نيكو احداث كرد و با سلاطين مصر و شام لشكر او جنگها نموده گاهى غالب و گاهى مغلوب شد . عمارت شنب غازان تبريز را براى مدفن خود بساخت . هشت نه سال سلطنت كرده درگذشت . در تاريخ وفاتش گفته‌اند :
شد از نواحى قزوين شه جهان غازان * به سوى خلد كه باد آن جهان از اينش به
به سال هفتصد و سه بد ز هجرت از شوال * به سوى خلد كه باد آن جهان از اينش به
ذكر سلطنت سلطان محمد خدابنده ابن ارغون خان معروف به الجايتو
ذكر سلطنت سلطان محمد خدابنده ابن ارغون خان معروف به الجايتو
وى را « خربنده » نيز گفته‌اند . مذهب اثنى عشرى داشت و در زمان غازان حكومت خراسان مىنمود . پس از فوت غازان به تبريز آمده پادشاه شد و خواجه رشيد الدين فضل الله و خواجه سعد الدين را وزير كرد و در چمن سلطانيه شهرى بنا نموده دار الملك قرار داد و در آن شهر مساجد و عمارات عالى و مريضخانه ساخت و روى سكه ، اسامى ائمهء اثنى عشر را نقش نمود . به عبادات نهايت راغب بود . گنبد سلطان خدابنده كه نهايت