مرآة البلدان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٨٠
شرح منقول از سفرنامهء يك نفر از علماى عيسوى مذهب از سلسلهء ژزوئيت متعلق به تبريز
نمايد و به دهات ارمنىنشين حوالى ايروان حواله كند . جمع قروض كشيش بيست و پنج هزار تومان بود و حاكم ايروان زياده از هفتاد هزار تومان حواله كرد كه به زور محصل از ارامنه مىگرفتند و هر وقت ارامنه شكايتى نزد كشيش بزرگ مىنمودند آنها را به صبر و تحمل امر مىكرد و به نصيحت ساكت مىنمود تا تمام تنخواه نزد حاكم ايروان جمع شد .
آنچه علاوه از بيست و پنج هزار تومان و مداخل شخص خودش بود برداشته و آنچه مىبايد به كشيش بزرگ بدهد به طمع تنصيف بود . كشيش بزرگ بعد از اطلاع خواست در خفا به اصفهان رفته شكايت به پادشاه نمايد حاكم ايروان مشوش شده جمعى را به طلب او فرستاده و به حكام هم جوار خود كاغذ نوشته خواهش كرد كشيش بزرگ را در هركجا باشد پيدا كرده به ايروان فرستند . در آن‌وقت آن كشيش در تبريز مخفى بود و من مىدانستم . خلاصه بعد از چندى توقف در تبريز به‌سمت اصفهان حركت نمودم » . انتهى كلام شاردن .
شرح منقول از سفرنامهء يك نفر از علماى عيسوى مذهب از سلسلهء ژزوئيت متعلق به تبريز
شرح منقول از سفرنامهء يك نفر از علماى عيسوى مذهب از سلسلهء ژزوئيت متعلق به تبريز
در سال هزار و صد و دو هجرى مطابق هزار و ششصد و نود مسيحى يكى از علماى مذهب عيسوى از سلسلهء ژزوئيت به ايران سفر كرده شرح حال تبريز را از اين قرار نوشته است :
« اسم تبريز در تورات در دو سه موضع مذكور است . در كتاب ازدزازوبتى و ژوديت بعد از اصفهان اين شهر بزرگترين بلاد ايران و پرجمعيت‌تر و پرمكنت‌تر از همه مىباشد . داراى پانزده هزار باب خانه و پانزده هزار دكاكين است . سيصد كاروانسرا و دويست و پنجاه مسجد و زياده از سيصد هزار نفر جمعيت دارد . اين‌كه شاردن در سفرنامهء خود جمعيت تبريز را از يك كرور و پنجاه هزار نفر الى دو كرور و صد هزار نوشته و فرض كرده خلاف است . از بناهاى معظم تبريز مدرسه‌اى است كه در جلو مدرسه ، ميدان مربع عظيمى مىباشد كه مفروش است به سنگهاى طولانى و عريض . از مدخل مدرسه كه شخص وارد مىشود چهار طرف مدرسه عمارت است كه از آجر ساخته شده و ظاهرا آن را