مرآة البلدان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٢
شرح رود زاينده‌رود
نثر يد طولى بل يد بيضا دارد .
اساتيد شعراى اصفهان مرحوم مجتهد الشعراء آقا سيد حسين مجمر ، مرحوم شمس الشعراء سروش ميرزا محمد على خان اصفهانى ، مرحوم تاج الشعراء شهاب ، ميرزا حسن تسليم ، ميرزا مسكين ، ميرزا آقا جان پرتو كه خط نسخ را نيز به درجهء كمال مىنويسد ، افسر پسر ميرزا مسكين كه نستعليق را نيز خوش مىنويسد ، ميرزا كاظم الفت ، ميرزا عمان . و نيز اينها از كسانىاند كه نهايت مشهورند و الا فضلاى اصفهان بسيارند .
خوشنويسهاى معروف اصفهان : ثانى اثنين شفيعا و عماد ، مرحوم ميرزا عبد الجواد ، مرحوم ميرزا مهدى كلانترى ، مرحوم آقا غلامعلى ، اشرف الكتاب آقا زين العابدين .
اصفهان عرض شماليش سى و دو درجه و بيست و شش دقيقه و طول شرقيش از پاريس چهل و نه درجه و سى و نه دقيقه است .
شرح رود زاينده‌رود
شرح رود زاينده‌رود
مؤلف گويد زاينده‌رود - كه آن را زنده‌رود نيز گويند - از رودهاى نامى دنيا و اكابر علماى جغرافى آن را توصيف نموده‌اند . چنان‌كه ياقوت در معجم البلدان و مراصد الاطلاع گويد : آب زاينده‌رود اعذب مياه عالم است . و ابن ملك در تقويم البلدان در ذكر انهار گويد زنده‌رود نهر بزرگى است به دروازهء اصفهان . فصحاى عرب و عجم نظما و نثرا از اين رود مدح نموده‌اند : مرتضى قلى خان بن نظام الدوله گويد :
سقى صفحتى زاينده‌رود كهامة * بلث با على منحناه جسامها
و لا زال دمعى نائيا عن قطارها * اذا يثلج يوما فى جداه غمامها
بنفسى شاط يثلج الصدر ماؤه * و ان طال ما بين الضلوع اوانها
يبل اور القلب برد نميره * و يضرم نارا لا يبوخ ضرامها
تخال العذارى عقدها من حصانه * فيلمسه مهما يغيب نظامها
شمس الدين خواجه حافظ گويد :
اگرچه زنده‌رود آب حيات است * ولى شيراز ما از اصفهان به
نواب و الا معتمد الدوله در جام‌جم در ذيل احوال اصفهان گويد