طهران قديم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٠
شغل كناسى
آن سود مىبردند و در آخر عده‌اى كناس كه قابل توضيح مىباشند .
شغل كناسى
شغل كناسى
كناس در معنى خلا پاك‌كن يعنى كسانى كه مستراحهاى پر را تخليه كرده مختصر اطلاعى نيز از بنايى مربوط به آن داشته طوقه‌هاى ريخته‌ى چاه را چيده ، نشيمنهاى خراب را تعمير مىكردند . و نوع ديگرشان در نام اصل خود كناس كه تنبل‌هاى اين صنف بوده از ممر پست‌تر آن عايد بدست آورده ، از طريق كند و كاو و تجسس در ميان نجاسات كسب معاش مىكردند .
بطوريكه گفته شد نشيمنهاى مستراحهاى عمومى مانند مستراحهاى مساجد و حمام‌ها مانع و حفاظى نداشتند و چنانچه شيئى از كسى مىافتاد مستقيما در انبار آنها افتاده داخل كثافات ميگرديد و تنها كناس بود كه با دريافت دستمزدى مىتوانست با پامالى و دست‌مالى آن را يافته تحويل نمايد كه البته اين مخصوص اشيايى قيمتى مانند كيف و كيسه پول و انگشترى پنج تن و آيه‌دار و از اين قبيل بود كه ارزش خرج و اجرت كناس داشته ، صاحبش از سقوط آن مطلع شده باشد و بعد از اين اشياء كم بها مانند اسباب جيب ، از جمله جام و زنجير و چاقو و پاشنه‌كش و از اين قبيل بود كه چشم‌پوشى شده براى كناس ميماند و كناس هر چند روز يك بار به يكى از اين انبارها كه جزو حدود سرقفليش بوده حق آب و گل بر آن پيدا كرده بود داخل شده جهت خود به جستجوى آنها مىپرداخت و بسا از ذوق شيئى كه يافته بود متوجه بالا نشده از سر و بر نيز ملوث مىگرديد و تنها چارهء كار آن بود كه صدا بلند كرده به طرف بگويد آنطرف بگيرد ، يا خودش را نگه بدارد تا خبرش كند و چه زياد كه اين صداى نابهنگام از بن چنان مغاك تاريك سهمگين باعث وحشت كارگزار گشته وى را دچار غش و سقوط مىنمود .
از جمله لولئين‌خانه‌هاى مرغوب شهر ، اول لولئين‌خانه مسجد شاه بود كه زمينى معادل هزار و چند صد متر مساحت را در برگرفته چهل دهانه مستراح در آن بنا شده بود كه با سرقفلىئى معادل سى چهل هزار تومان و روزانه ده دوازده تومان عايدات خريد و فروش مىگرديد و بعد از آن لولئين‌خانه مسجد جامع كه