فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٨١
خلپله
و اخسيكتى نيز گويد :
بيت
در كمان قزح از صدمت شاه * پنبهء خيده شود كوه كلان
خوكاره
خوكاره
- بمعنى معتاد باشد « 21 » مثالش احمد اطعمه گويد :
مىخور به قدر اشتهاى معده حلوا و غذا * گر لوت‌خوارى طبع را خوكارهء معجون مكن
خرازه
خرازه
- [ براى مهمله و معجمه . به وزن ستاره ] در فرهنگ قضيب باشد كه خرزه نيز گويند و اين بيت سوزنى را شاهد آورده « 1 » .
حيزان زده بودند صف از بهر خرازه * استاد يكى حيزك از ايشان به طرف بر
خراره
خراره
- [ برائين مهملتين . به وزن كناره ] بمعنى آوازى كه بسبب بسيارى گريه از گلو برآيد . ايضا منه « 22 » . مثالش مولوى معنوى گويد :
بيت
شد صبر و خرد نماند و « 2 » سودا * مىگريد و مىزند خراره
خرغوله
خرغوله
- همان خرغول مرقوم « 23 » .
مثالش يوسفى طبيب گويد :
بيت « 3 »
باشد چو ز ضعف معده‌ات بول الدم * ضعف تو از ان زياده گردد هر دم
گر شربت و رك « 4 » و آب خرغوله خورى * قوت شودت فزون « 5 » مرض گردد كم
خفجه
خفجه
- [ بضم خا و سكون فا و فتح جيم تازى ] نام درختى است پرخار و ميوهء آن گرد باشد و بلون سرخ باشد و به عربى عوسج گويند به وزن كوسج « 24 » .
خفه
خفه
- [ بضم خا و فتح فا ] سرفه باشد كه به عربى سعال گويند « 25 » .
خمانيده
خمانيده
- يعنى كج كرده و خميده . مثالش اسدى گويد :
شعر « 6 »
خمانيده دم چون كمانى ز قير * همه نوك دندان چو پيكان تير
و بمعنى تقليد كرده حركت و حرف كسى را از روى طنز نيز آمده « 7 » .
خلپله
خلپله
- [ به دو لام و باى فارسى . به وزن مرحله ] بمعنى مكر و حيله و ناراستى و كجى باشد « 26 » مثالش ناصر خسرو گويد :
( 1 ) اين جمله و شعر بعد آن از « ب » است . ( 2 ) در « ب » و « س » واو نيست . ( 3 ) كلمه در « س » نيست . ( 4 ) « الف » : درك . ( 5 ) « الف » : فزون و . ( 6 ) كلمه از « ن » است . ( 7 ) « س » : نيز گويند آمده . ( 21 ) اين لغت در برهان نيست . ( 22 ) يعنى از فرهنگ و در برهان معنى صداى آبى كه از جاى بلندى ريزد نيز دارد . ( 23 ) يعنى دوائى كه بار تنك نيز گويندش . ( 24 ) در برهانست كه بفتح جيم فارسى شوشهء طلا و نقره است و مويى كه يك جا جمع شده باشد از زلف و كاكل و شاخ درختى كه بسيار هموار و راست رسته باشد . ( 25 ) در برهان بفتح اول و ثانى بمعنى فشردن گلو و عطسه نيز هست . ( 26 ) اصلا لغت چلمله است بمعنى مفت و رايگان .