فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢١
خرخشت
و بمعنى شربتى نيز باشد كه از شيرهء آلوبالو « 1 » سازند . « 21 »
خنب
خنب
- [ بفتح خاء و سكون نون ] بمعنى صفه باشد .
كذا فى الادات .
خله‌چوب
خله‌چوب
- [ بفتح خاء و لام و ضم جيم فارسى ] چوبى باشد كه كشتى به آن رانند .
خيزآب
خيزآب
- يعنى موج آب كه آن را كوههءآب نيز گويند .
خلاب
خلاب
- يعنى زمين گلناك كه پادر آن بماند و بدشوارى بيرون آيد . « 22 » مثالش انورى گويد :
بيت
بيهده خر در خلاب « 2 » قصهء من رانده‌اى « 3 » * كافرم گر نفكنم گاو هجا در خرمنت
خراب
خراب
- در عربى بمعنى ويران باشد و در فرس بر مست طافح اطلاق كنند « 23 » چنان كه انورى گويد :
بيت
نشود راست تا بود هشيار « 4 » * كنده مست « 5 » خراب مىبايد
خنب
خنب
- [ بضم خاء و سكون نون ] خم باشد .
مثالش اسدى گويد :
شعر
بهر گام خنبى پر از لعل مى * طبقهاى نقل و شكر ريز پى
و خمب نيز به نظر رسيده [ كه بجاى نون ميم باشد ] .
مع الباء الفارسى
مع الباء الفارسى
خپ
خپ
- [ بفتح خاء ] خاموش و امر بخاموشى .
مثالش ابن يمين گويد :
بيت
فلك چون اين سخن بشنيد گفتا * برو ابن يمين ، خپ باش يعنى
مع التاء
مع التاء
خرخشت
خرخشت
- [ بفتح خاى اول و ضم دوم و سكون راى مهمله ] جائى كه در آن انگور فشارند .
شمس فخرى گويد :
بيت
چنان بنياد ظلم از كشور خويش * بفرمان الهى كرد پيخشت
كه بهر عصر ، كس بر فرق انگور * نيار دزد « 6 » لگد در هيچ خرخشت « 7 »
و امير معزى نيز گويد :
( 1 ) « ب » : آلو . ( 2 ) « س » : حلاب . ( 3 ) بجز « ن » و « ب » : خوانده‌اى . ( 4 ) « س » : هسيار . ( 5 ) « س » : مستى . ( 6 ) كلمه در « س » و « الف » نيست ، از « غ » و « ب » است . ( 7 ) « س » : خركست . ( 21 ) اين معنى در برهان نيست . ( 22 ) در برهان بمعنى گل و لاى و آب بهم آميخته هم هست . ( 23 ) در برهان بمعنى هر چيز ضايع گرديده و نابود شده هم هست .