فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧١

چاشت

بيت « 1 »

تو غرق چشمهء سيماب و قير و پندارى * كه گرد چشمهء حيوان و كوثرى بچرا

مثال معنى دوم هم او « 21 » گويد :

بيت

چرا پيچد مگس دستار فوطه * چرا پوشد ملخ رانين ديبا

چدروا

- [ بضم جيم و دال ] نام صمغى است « 22 » بغايت تلخ و آن را الوا نيز گويند .

چوزه‌لوا « 2 »

- [ بضم جيم و فتح زاى تازى و بعضى به فارسى گفته‌اند « 23 » و كسر لام ] غليواز باشد و در مؤيد الفضلا « 3 » چوزا « 4 » [ بضم جيم با زاى تازى ] به اين معنى است و در فرهنگ چوژه ربا آمده .

چوخا

- جامهء پشمين باشد . « 24 » مثالش حكيم خاقانى گويد :

بيت

مرا بينند در سوراخ غارى * شده مولوزن و پوشيده چوخا

چيزا

- [ به زاى معجمه . به وزن ديبا ] يعنى خارپشت كه چيزو نيز گويند « 25 » .

چادرترسا

- و طاى « 5 » زرد و كبود باشد « 26 » .

خاقانى گويد :

بيت

از پشت كوه چادر احرام « 6 » بركشد * بر كتف ابر چادر ترسا برافكند

مع الباء

چرب

- معروف « 27 » . و بمعنى غالب و زياده نيز آمده . مثالش استاد خسروى « 7 » گويد :

بيت

اگرش شير نر بحرب آيد * بدليرى ز شير چرب آيد

چپچاب

- [ باى اول و جيم دوم نيز فارسى به وزن مهتاب ] صداى بوسهء پياپى باشد . مثالش شيخ سعدى « 8 » گويد :

بيت

قلقل قرابه و چپچاب بوس * جز بز « 9 » قليه تك شلواربند

مع التاء

چرب‌دست

- شيرين كار و جلد و چابك باشد « 28 » . مثالش شيخ نظامى گويد :

بيت

همه نيم هشيار و « 10 » شه نيم مست * همه چرب گفتار و شه چرب‌دست

چاشت

- معروف كه به عربى ضحى گويند « 29 »

( 1 ) كلمه در « س » نيست . ( 2 ) « ب » : چوژه لوا . ( 3 ) « س » « الف » : مؤيد . ( 4 ) « ب » : چوژا . ( 5 ) در « ب » زير كلمه افزوده شده است : يعنى پردهء . . . ( 6 ) « ب » : ابرام ؛ « ن » : اجرام . ( 7 ) « ب » فرخى . ( 8 ) ( كذا ؟ ولى مشكوك است ) . ( 9 ) « ن » : جز جز . ( 10 ) در « س » واو نيست . ( 21 ) يعنى : خاقانى . ( 22 ) در برهان نام رستنيى است . ( 23 ) يعنى : چوژه لوا . ( 24 ) در برهان : جامه‌وارى كه از پشم بافته باشند و جامه‌اى كه نصارى پوشند . ( 25 ) چيزا در برهان نيست . ( 26 ) در برهان معنى شفق و روشنايى آفتاب نيز دارد . ( 27 ) يعنى داراى روغن يا آلوده بروغن . ( 28 ) در برهان معنى غالب و صاحب همت و خردمند نيز دارد . ( 29 ) يعنى يك حصه از چهار حصهء روز كه در هندوستان بهر گويند .