فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٦
چوشيره و جشيره
اول ] يكى از اقسام عقارب است بغايت كشنده و در اهواز بسيار باشد . مثالش حكيم انورى گويد :
بيت
زلف پرچم نمايد اندر چشم * شكل جراره‌هاى اهوازى
و ديگر زلف معشوقان را گويند . مثالش عبد الواسع جبلى فرمايد :
بيت
شكوفه بر سر شاخست چون رخسارهء جانان * بنفشه بر لب جويست چون جرارهء دلبر
اما بمعنى اول عربيست « 21 » .
جولاه و جولهه « 1 »
جولاه و جولهه « 1 »
- معروف « 22 » . و بر عنكبوت نيز اطلاق كنند . چنان كه « 2 » مولوى مثنوى گويد :
بيت
چو گنج جان به كنج خانه آمد * بگردش مىتنيدم همچو جولاه
هم او گويد « 23 » :
بيت
چون جولههء حرص درين خانهء ويران * از آب دهن دام مگس گير تنيدم
جكاشه
جكاشه
- [ بفتح جيم و شين معجمه ] همان تشى باشد كه روباه تركى نيز گويند .
جاودانه
جاودانه
- همان جاودان مرقوم . مثالش حكيم خاقانى گويد :
بيت
جاودان باد كاعتماد جهان * همه بر عمر جاودانهء اوست
و جاويدانه « 3 » نيز گويند .
جرگه
جرگه
- [ به راى مهمله و كاف فارسى .
به وزن پرده ] دايره‌اى كه از مردم به جهت شكار مرتب شود و پره « 4 » نيز گويند ، و گذشت . مثالش مولانا كاتبى گويد :
بيت
ز بهر جرگهء صيد تو گرد كوه و كمر * برون ز دست چو صحرانشين حشر لاله .
جيوه
جيوه
- [ به وزن ميوه ] سيماب باشد . مثالش شيخ آذرى گويد :
بيت « 5 »
دمل ارض جمله معدنهاست * آنچه آيد از ان چو علتهاست
مثل گوگرد و طلق و بوره زجاج * نمك و جيوه هم نشادر و زاج
جام‌خانه
جام‌خانه
- همان جامه‌دان مرقوم .
مثالش شرف شفروه گويد :
بيت
يك براتى ز جام خانهء وصل * بتن محرمان راز رسان
چوشيره و جشيره
چوشيره و جشيره
- « 7 » [ بفتح جيمين و رائين مهملتين و كسر شين معجمتين ] جولاه باشد كه به عربى حايك گويند . « 24 »
( 1 ) « ن » : جوله . ( 2 ) اصل : چنانچه . ( 3 ) بجز « ب » : جاويدان . ( 4 ) « الف » « س » : پرده . ( 5 ) كلمه در « س » نيست . ( 6 ) « س » « الف » : جمله . ( 7 ) اين لغت و شرح آن از « غ » است . ( 21 ) در برهانست كه در عربى واكشنده و اخذ كننده را گويند . ( 22 ) يعنى : بافنده . ( 23 ) يعنى : مولوى . ( 24 ) در برهان بمعنى نوعى آش نيز هست .