فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٦

تلك

حلوائيست « 21 » . مثال احمد اطمعمه گويد :

شعر « 1 »

تخم ريحان اين ترك بر دست * از دلم غصهء خط دلبر

ترياك

- يعنى پازهر « 2 » . مثالش شيخ سعدى فرمايد :

بيت

درد از جهت تو عين داروست * زهر از قبل تو محض ترياك

و حكيم انورى نيز فرمايد :

بيت

زهر آسيب زمانه نكند هيچ اثر * هر كجا خدمت درگاه تو ترياك شود

و درين ايام افيون را ترياك گويند به جهت آنكه افيون هم دافع زهرهاست « 3 » .

تپاك « 4 »

- [ بباى فارسى ] همان تا پاك يعنى تپيدن و اضطراب . مثالش فخر گرگانى گويد :

شعر

بيا ساقى آن شيرهء جان بيار * همان حاصل عمر دهقان بيار

همان خون جوشيده از بار تاك * كه از تن برد رنج و از جان تپاك « 4 »

تفتيك

- [ بفاء به وزن نزديك ] در فرهنگ بمعنى موى نرمى كه در ته موى بز مىباشد و بتازى و بر گويند آمده .

تهك

- [ بفتح تا و ها ] برهنه و عريان باشد گويند تهى و تهك بر طريق اتباع . و در فرهنگ بمعنى خاك نيز باشد .

تابوك

- [ بضم باء ] مخارجهء عمارت باشد در نسخهء ميرزا . مثالش فرالاوى گويد :

بيت

هوشم ز ذوق « 5 » لطف سخنهاى جان فزات * از حجرهء دلم سوى تابوك گوش شد

و ديگر [ در يكى ] از نسخ بمعنى كنارهء عمارت باشد كه به جهت حفظ از باران سازند .

تاوك و تاول

- هر دو [ بفتح واو ] گاو و خر جوانه باشد .

تردك

- [ به را و دال مهملتين . به وزن مردك ] كرم گندم خوار باشد . كذا فى الادات و [ به زاى معجمه « 22 » ] نيز به نظر رسيده .

تزتك

- [ به زاى معجمه و تاى قرشت ] در نسخهء ميرزا تفك دهن باشد و هيچ اشعار بحركتش نكرده . و در فرهنگ [ به وزن اردك « 23 » ] آورده .

تلك

- [ به وزن سلك ] لوبيا باشد و [ بفتح تا ] زرورق « 6 » باشد و طلق معرب آنست و بمعنى اول « 24 » در فرهنگ بضم آورده . و نيز نام قماشى است كه در هند مىباشد . مثالش حكيم اسدى گويد :

بيت

هم از مخمل و هم طرايف ز هند * هم از شاره و تلك و خود و پرند

و [ بفتح تا ] بمعنى تلخ آمده . و در فرهنگ

( 1 ) كلمه از « ن » است . ( 2 ) « ب » : دافع زهر . ( 3 ) « ب » : سمومست . ( 4 ) « س » : تباك . ( 5 ) « س » : دوق . ( 6 ) « س » : زورق . ( 21 ) در برهان بمعانى : خندق و نام رودى نزديك در بند ( ظ : مصحف پرك . حاشيهء برهان ) و دختر بكر و دوشيزه . آواى رعد و آوايى كه از شكستن و تركيدن چيزى خيزد و مصغرتر ، مقابل خشك . و نام قصبه‌اى از مضافات آذربيجان نيز آمده است . ( 22 ) يعنى : تزدك . ( 23 ) در برهان نيز چنين است و تفك دهن چوبى باشد ميان خالى بدرازى نيزه كه با گلولهء گل و زور نفس گنجشك و امثال آن بدان زنند . ( 24 ) يعنى بمعنى لوبيا .