فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٩
ترس
تفوز
تفوز
- [ بفتح تاء ] همان تفور ، كه در باب راء گذشت ، يعنى گل .
مع الزاء الفارسى
مع الزاء الفارسى
تكژ
تكژ
- [ بفتح تا و كاف « 1 » ] دانهء انگور باشد « 21 » و شمس فخرى [ بضم كاف ] آورده و گفته كه قافيه ندارد و اما در شرح سامى [ بفتح تا و كسر كاف ] تصحيح كرده . مثالش ابو العباس فرمايد :
بيت
تكژ نيست گويى در انگور او * همه شيره ديديم يكسر رزش « 2 »
و تكس نيز گويند .
تژ
تژ
- [ بكسر تا ] برگ درخت و گياه نورسته باشد و آن را به عربى حقل گويند [ بفتح حاى « 3 » مهمله و سكون قاف ] « 22 » .
تاژ
تاژ
- خيمه باشد .
مع السين
مع السين
تكس
تكس
- [ به وزن مگس ] استخوان انگور را گويند . مالش استاد « 4 » بهرامى گويد :
شعر
آن خوشه بين چنان كه يگى خيگ پر نبيد * سر بسته و نبرده « 5 » به دو دست هيچ‌كس
بر گونهء سياهى چشم است غژب او * هم بر مثال مردمك چشم از و تكس
تنديس
تنديس
- [ بنون و دال مهمله . به وزن تدريس ] بمعنى صورت و تمثال باشد « 23 » . مثالش دقيقى گويد :
بيت
نگارند تنديس او گر بكوه * ز سنگ و قارش شود كه ستوه
تندس
تندس
بحذف ياء نيز آمده . چنان كه حكيم فرخى گويد :
بيت
فرود كاخ يكى بوستان چو باغ بهشت * هزار گونه در آن شكل « 6 » و تندس « 7 » دلبر
تفس
تفس
- [ بفتح تا ] يعنى گرمى . مثالش ابن يمين گويد :
شعر « 8 »
آبرو « 9 » خواهى چو خاك افتاده باش * نى چو آتش از هوا در تاب و تفس
و بمعنى امر بتفسيدن و گرم شدن نيز آمده .
تاج‌خروس
تاج‌خروس
- معروف « 24 » و نيز نام گلى است كه خودخروه نيز گويند . مثالش ابو العباس گويد :
بيت
زيور باغ آمده تاج‌خروس * راست چو گلگونه بر وى « 10 » عروس
تيماس
تيماس
- بيشه باشد كه به عربى اجم مىگويند .
مثالش ابو العباس گويد :
بيت
نهاد روى به حضرت چنان كه رو به پير * به تيم واتگران آيد از در تيماس
واتگر بمعنى « 8 » پوستين دوز بود .
ترس
ترس
- [ بضم تا و راى ] زمين سخت باشد كه كلنگ بر آن كار نكند و در مؤيد و نسخهء ميرزا .
( 1 ) « س » : بفتح كاف . ( متن از « ن » و « ب » است ) . ( 2 ) « ب » : روشن . ( 3 ) « س » : خاى . ( 4 ) دو كلمه از « ن » است . ( 5 ) « س » : بنزده . ( 6 ) در « س » واو نيست . ( 7 ) « س » : تندرس . ( 8 ) كلمه از « ن » است . ( 9 ) « ب » « ن » : آب را . ( 10 ) « ب » : چون . . . بر روى . ( اين صورت نيز با تغيير وزن تمام بيت ممكن است ) . ( 21 ) در برهان بمعنى استخوان و تخم انگورست . ( 22 ) در برهان بمعنى مرغ صعوه نيز هست . ( 23 ) در برهان بمعنى پيكر و كالبد و جثهء انسان و حيوان نيز آمده است . ( 24 ) يعنى گوشت پاره‌اى كه بر سر خروس است .