فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٥

پيلارام

و در لسان الشعراء نارپستان باشد و بمعنى پريشان شدن و درهم و پژمرده شدن نيز آمده . مثالش مولوى معنوى :

بيت

گر من ز دست بازى مردم پژولمى * زيرك نبودمى و خردمند ، گولمى « 21 »

پل و پول

- طاقى كه بر روى آب بندند .

مثال اول شاعر گويد :

شعر

صراط راه خطرناك و حاملى بدين ( ؟ ) * بدين طريق ندانم چگونه بگذرى از پل

مثال دوم شهنامه :

بيت

يكى پول ديگر ببايد زدن * شدن را يكى راه و باز آمدن

و هر دو بمعنى پشيز مرقوم نيز آمده كه به عربى فلس گويند . مثال اول را نزارى قهستانى گويد :

شعر « 1 »

بار حسرت مىكشم از بىكسى * خاك بر سر مىكنم از بىپلى

مثال دوم حكيم اوحدى فرمايد :

شعر

آواز فلك بين كه بغول افتاده است * آن سكهء زربين كه به پول افتاده است

افشاندن دست و پاى مردان ز دو كون * اكنون بترانه و كچول « 22 » افتاده است

پشگل

- [ بكاف فارسى به وزن . بسمل ] همان پشگ مرقوم بمعنى اول . « 23 » حكيم خاقانى گويد :

بيت

گاويست كه عنبر آوردتر « 2 » * گاويست كه هست پشگل آور

پشه‌غال

- نام درختى كه بارى دارد كه اندرون آن « 1 » پر از پشه باشد و پشه‌دار نيز گويند .

مع الميم

پايدام

- مرغى كه صياد بر دام بندد براى صيد كردن و او را خروهه نيز گويند و به عربى ملواح گويند بكسر ميم و سكون لام و آخرش حاى مهمله . كذا فى الشرفنامه و بمعنى دام نيز آمده ، مثالش خاقانى گويد :

بيت

گفتم ببارگاه ملايك توان رسيد * گفتا توان اگر نشود حرص پاى دام

و [ بحذف ياء « 24 » ] نيز آيد چنان كه نزارى قهستانى گويد :

بيت

دل خلايق از آنست صيد آب روان * كه باد بر زبر آب مىنهد پادام

پلم

- [ بفتح با و سكون لام ] در فرهنگ خاك باشد . زراتشت بهرام گويد :

بيت

كجا تور و كجا ايرج كجا سلم * اجل پاشيد بر رخسارشان پلم

پيلارام

- [ بلام و راى مهمله . به وزن بىآرام ] حصار عظيمست و مسعود سعد بحذف ياء « 25 » آورده و گفته :

( 1 ) كلمه از « ن » است . ( 2 ) « س » : آورد عنبرتر . ( متن از « ب » است ) . ( 21 ) گول ، نادان . ( 22 ) كچول ، جنبانيدن جفته و سرين گاه رقصيدن . ( 23 ) يعنى بمعنى سرگين حيوانات چون آهو و گوسفند و جز آن . ( 24 ) يعنى : پادام . ( 25 ) يعنى : پلارام .