فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٣

پهر

و آن را پذ نيز گويند .

پناهيذ

- يعنى پناه آورد « 1 » . مثالش حكيم فردوسى گويد :

شعر « 2 »

بديد از بد و نيك بازار او * بيزدان پناهيذ در كار او

پريشذ

- [ بفتح با و شين معجمه و كسر راى مهمله ] يعنى پريشان و پراكنده كند . مثالش حكيم سنائى گويد :

شعر

مرد بد دل خيانت انديشذ * راز خود پيش « 3 » خلق نپريشد « 4 »

و امير معزى نيز فرمايد :

بيت

تا كه دينار پريشذ برزان باد خزان * باد برسيم و سمن خامهء تو مشك پريش

پرواسيذ

- [ به راء و سين مهملتين . به وزن افشانيد ] يعنى دست ماليد بر چيزى بواسطهء تميز نرمى و درشتى « 5 »

پژوهيذ

- يعنى تفحص و تجسس « 6 » كرد .

مثالش « 7 » حكيم فردوسى فرمايد :

بيت

پژوهيذ بسيار و پرسيد چند * نيامد ز خوبان كس او را پسند

پژوليذ

- [ به زاى فارسى به وزن پژوهيد ] يعنى پريشان و درهم شد و كرد و پژمرده شد و كرد .

پناهذ

- يعنى پناه مىآرد . مثالش حكيم اسدى گويد :

بيت

ز گيتى بدين در پناهذ همى * ز جامت مى لعل خواهذ همى

پراشيذ

- يعنى پريشان و پراكنده كرد و شد . مثال معنى اول « 21 » مسعود سعد گويد :

بيت

در پراكند بخت نيك چو « 8 » ابر * زر پراشيد نجم سعد چو خور

پريشيذ

نيز به اين معنى است . چنان كه حكيم « 9 » فرخى فرمايد :

شعر

برون آمد از خيمه و زان دو زلف * بنفشه پريشيذ بر نسترن

پشنجيذ

- [ بفتح با و شين معجمه و كسر جيم تازى و سكون نون ] يعنى آب و مثل آن پاشيده شد .

مع الراء

پادير

- چوبى باشد كه در زيربنائى كه قصور كرده باشد نهند . مثالش استاد رودكى گويد :

بيت

نه پادير بايد ترا نه ستون * نه ديوار خشت و نه ز اهن درا

پخته‌خوار

- يعنى گدا و بمعنى داماد نيز آمده . مثال معنى اول را شيخ سعدى گويد :

شعر

اگر دست همت بدارى ز كار * گداپيشه « 10 » خوانندت و پخته خوار

پهر

- [ بضم باء و سكون هاء ] مدرسهء جهودان باشد . كذا فى المؤيد :

( 1 ) « ب » : در پناه آورد . ( 2 ) كلمه از « ن » است . ( 3 ) « س » پيس . ( 4 ) « ب » : بپريشد ؛ « ن » : پريشد . ( 5 ) « س » : درستى . ( 6 ) كلمه در « س » نيست از « ن » و « ب » است . ( 7 ) « س » : مثالس . ( 8 ) « س » : جو . ( 9 ) « س » : چنانچه حكم . ( 10 ) « س » : بيسه . ( 21 ) يعنى : در معناى متعدى .