فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٤
بخورشيشه
و بسيچنده اسم فاعل است .
بارنامه
بارنامه
- [ به وزن كارنامه ] تفاخر و نازش « 1 » و منت باشد . مثالش حكيم انورى گويد « 2 » :
شعر
بارنامه نكشد « 3 » بار خدايى كه سپهر * هست از پاى و ركاب پدرش گشته دو تاى
و در تحفة السعادة بمعنى لقب نيك نهادن نيز آمده و در فرهنگ بمعنى اسباب حشمت و تجمل باشد و نيز دفترى باشد كه تجار تفصيل امتعه كه خريدارى كرده‌اند بر آن نوشته باشند .
باشومه
باشومه
- [ بضم شين معجمه و فتح ميم ] سرپوش زنان باشد چون چادر « 4 » و غيره و باشامه نيز گويند . مثالش ويس « 5 » و رامين .
بيت
دريده ماه پيكر « 5 » جامه در بر * فكنده لاله گون باشامه بر سر
بربسته
بربسته
- در نسخهء ميرزا چيزى باشد كه نمو نكند چون جماد . ضد بررسته .
بررسته
بررسته
- گياه بىساق باشد . ايضا منه « 21 » لواحد [ من الشعراء ] : ع
بربسته دگر باشد و بر رسته دگر
برمه
برمه
- [ به راى مهمله و ميم . به وزن چرمه ] مثقب درودگران كه مته و ماهه گويند .
ايضا منه « 22 » . مثالش رضى الدين نيشابورى فرمايد در مذمت اسب .
بيت « 2 »
ور همه اره نهى از بهر رفتن بر سرش * او قدمها دوخته بر جاى چون بر مه بود
و بباى فارسى « 23 » نيز به نظر رسيده ، و برماه نيز آمده و در فرهنگ [ بباى فارسى ] آمده و برمه [ بكسر با و سكون راء و فتح ميم و هاء ] را بمعنى كاهلى كردن در كارها آورده .
برنامه
برنامه
- [ به وزن و معنى سرنامه ] يعنى آنچه بر سر نامه نويسند كه « آمرزيده باد كه بفلان محل برساند » و آن را به عربى عنوان گويند .
بلمه
بلمه
- [ بلام و ميم . به وزن بسته ] همان بامهء مذكور « 6 » يعنى دراز ريش . مثالش ركن الدين بكرانى فرمايد :
بيت « 2 »
گر نه ابله « 7 » بود چه خواهد بود * بلمه ريش دراز رستائى
و مولوى معنوى نيز فرمايد :
بيت
بلمه‌اى ، هان تا در نگيرى ريش كوسه در نبرد * هندوئى ، تركى مياموز آن ملك تمغاج را
بخنوه
بخنوه
- [ بضم باء و نون و سكون خاى معجمه و واو ] برق باشد كذا فى الادات . و [ بفتح باء و نون و واو ] نيز به نظر رسيده . كذا فى شرح السامى و در فرهنگ بختوه [ بضم با و تا ] بمعنى هر چيز غرنده باشد عموما و رعد باشد خصوصا و در بعض از اشعار استادان نيز به اين معنى آمده ، چنان كه « 8 » در [ باى مع الواو ] گذشت در معنى بختو . اما در سامى فى الاسامى و ادات كه دو نسخهء معتبرست بمعنى برق آمده .
بهينه
بهينه
- يعنى بهترين چيزى .
بخورشيشه
بخورشيشه
- در شرفنامه چندى « 9 » از عطريات باشد كه در مجلس بر آتش نهند تا
( 1 ) « س » : نارش . ( 2 ) اين كلمه از « ن » است . ( 3 ) « ن » بكشد ؛ « س » : كه كشد . ( 4 ) « س » : جادر . ( 5 ) « س » « ن » : ويسه . ( 6 ) اصل : بيكر . ( 6 ) اصل : مزبور . ( 7 ) « س » : آبله . ( 8 ) اصل : چنانچه . ( 9 ) « ب » « س » : جندى . ( 21 ) يعنى : از نسخهء ميرزا . ( 22 ) يعنى : پرمه . ( 23 ) يعنى : پر ماه .