فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٣
بسيچيده
بيت
يكى جامه وين باد روزه ز قوت * دگر زين همه بيشى و سيريست
و در تحفه بمعنى آن بود كه مردم را پيوسته به كار آيد و اين بيت حكيم سوزنى مؤيد اين معنى است .
بيت
مشرف اى شرف گوهر حميد الدين * كه شد مديح تو تسبيح باد روزهء « 1 » من
و باروزه [ بحذف دال ] نيز به نظر رسيده .
بيژه
بيژه
- [ به زاى فارسى به وزن ريزه ] يعنى خالص و بيغش و بمعنى خاص نيز آمده و ويژه نيز گويند .
بزمژه
بزمژه
- [ زاى اول تازى و دوم فارسى .
به وزن خوش مزه ] سام ابرص باشد و كشتن او بغايت ثوابست و بعد از كشتن او غسل سنت است چه كشنده « 2 » از گناه پاك مىشود . مثال شيخ سودان گويد :
شعر
ازرق ديو چهره بزمژه رنگ * از بدى مشت و از هجيرى ونك
و در فرهنگ [ زاى اول نيز فارسى « 21 » ] آورده .
و معنى مشت ، و ونك و هجير در مقام خود خواهد آمد .
بستاه
بستاه
- [ بسين مهمله . به وزن درگاه ] بمعنى ساز سفر باشد مطلقا .
بهانه
بهانه
- يعنى دفع كردن بحيله . خواجه حافظ گويد :
شعر
نصيحتى كنمت بشنو و بهانه مگير * هر آنچه ناصح مشفق بگويدت بپذير
بادخانه
بادخانه
- بمعنى بادگير باشد .
بهره
بهره
- همان بهر مرقوم بمعنى دوم كه « 3 » حصه و نصيب باشد . مثالش « 4 » شيخ نظامى گويد :
شعر
عراق از ربع مسكون هست بهرى * وز ان بهره مدائن هست شهرى
و در فرهنگ [ بضم باء ] نام طايفه‌يى باشد كه منشأ و مكان ايشان در گجرات باشد . و بكسر باء نام قصبه‌يى باشد در حوالى لاهور كه از لاهور تا آن شست گروه « 22 » راه باشد .
بشكوه
بشكوه
- [ بشين مهمله . به وزن بهبود ] بمعنى صاحب حشمت و هيبت باشد . مثالش استاد لبيبى گويد :
بيت
ز بس بود بشكوه و با فرهى * جهان ديد او را خوراى شهى
بخسيده
بخسيده
- [ به خاى معجمه و سين مهمله .
به وزن برچيده ] يعنى گداخته و تابيده و پژمرده و فراهم آمده . مثالش مولوى معنوى فرمايد :
بيت
همچو گرمابه كه تفسيده بود * تنگ آئى جانت بخسيده شود « 5 »
و [ بباى فارسى « 23 » ] نيز آمده .
برهخته
برهخته
- [ به وزن برجسته ] يعنى ادب كرده . مثالش سراج الدين راجى گويد :
بيت
هركرا روزگار برهخته * بترازوى عقل برسخته
بسيچيده
بسيچيده
- [ به جيم فارسى . به وزن شكيبيده ] يعنى سازكار كرده . مثالش شاعر گويد :
بيت « 4 »
بسيچيده بودم كه آيم دمان * بدنبال تو من بهندوستان
( 1 ) « س » : بادوزه . ( 2 ) « س » : كشند . ( 3 ) « س » : مرقوم و بمعنى . . . ؛ « ب » : . . . دوم ( بدون كه ) . ( 4 ) اين كلمه از « ب » است . ( 5 ) « س » : . . . آبى . . . بخشيده بود ؛ « ب » « ن » : . . . آبى . . . بود . ( متن از مثنوى مولوى است ) . ( 21 ) يعنى : بژمژه . ( 22 ) گروه ثلث فرسنگ . ( 23 ) يعنى : پخسيده .