فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٨
برزه
بزمگاه . مثالش خواجوى كرمانى فرمايد در هماى و همايون :
بيت
ارم نقشى از بزمهء بزم او * قيامت نمودارى از رزم او
بزيشه
بزيشه
- [ به زاء و شين معجمتين . به وزن بريده ] آرد كنجد باشد و در اكثر نسخ چنين آمده « 1 » و در تحفة السعادة مسطور است كه بزيشه كنجد آرد كرده باشد و گويند كنجاره بود و در فرهنگ اردهء كنجد باشد .
بسه
بسه
- [ بسين مهمله . به وزن شبه ] گياهى است كه آن را بسك خوانند و به عربى اكليل الملك گويند .
بشخوده
بشخوده
- [ بشين و خاى معجمتين و دال مهمله . به وزن بنموده ] بمعنى به ناخن كنده باشد در نسخهء ميرزا . مثالش « 2 » استاد بهرامى گويد :
بيت
كرده بشخوده رخ خود آن نگار * گشته « 3 » گلزارش به شكل لاله‌زار
بشمه
بشمه
- [ به وزن چشمه ] پوست خام كه آن را سيرم « 21 » گويند . كذا فى الشرفنامه .
بشتره
بشتره
- [ بفتح با و راى مهمله و سكون شين معجمه و كسر تاى قرشت ] در نسخهء ميرزا چنگالى باشد كه مىخورند و بجاى تاء و راى مهمله ، نون و زاى معجمه « 22 » نيز به نظر رسيده و بسحاق اطعمه گويد كه اردهء كنجد و خرماست كه در يكديگر بمالند و گفته :
شعر « 4 »
گر تير بلا بارد در كوچهء ماهيچه « 5 » * از نان سپرى سازم وز بشتره آماجى
و [ بضم باء ] نيز آمده و بشتيره « 6 » [ باضافهء ياء ] نيز به نظر رسيده چنان كه احمد اطعمه گويد :
بيت
سرشستند با مهر بشتيره « 6 » گوئى * وجودم در آن دم كه بد طين لازب « 23 »
برازنده
برازنده
- [ بفتح با و زاء معجمه و دال مهمله ] بمعنى زيبا و خوش آينده و آراسته باشد .
مثالش سراج الدين راجى گويد :
شعر
فرازندهء رايت خسروى * برازندهء تاج كيخسروى
بارگاه
بارگاه
- محلى باشد كه ملوك و سلاطين بار مردم دهند . مثالش حكيم انورى گويد :
بيت
سير ستارگان فلك نيست بر سپهر * بر گوشهاى كنگرهء بارگاه تست
بنديمه
بنديمه
- [ بنون و دال مهمله و ميم . به وزن پشمينه ] گوى گريبان « 7 » باشد بندمه نيز گويند [ بحذف ياء ] .
بوزه
بوزه
- شرابى باشد كه تركان سازند . و در شرفنامه بمعنى تنهء درخت نيز آورده و گفته كه [ بباى فارسى « 24 » ] نيز آمده مثال معنى اول ابن يمين گويد :
نظم « 4 »
ز دو نان چون طمع دارى كرمهاى جوانمردان * خرد داند « 8 » كه در عشرت شرابى نايد از بوزه
برزه
برزه
- [ به وزن هرزه ] دو معنى دارد : اول زراعت باشد ؛ دوم شاخ درخت . مثال معنى اول شاعر گويد :
بيت
برزه گاوى گفت با گاو دگر * ما زمين سخت « 9 » آسان مىكنيم « 10 »
خوردن ما برگ كاهى بيش نيست * از براى ديگران جان مىكنيم
( 1 ) « س » : جنين و كلمهء آمده را نيز ندارد . ( 2 ) كلمه در « س » نيست . ( 3 ) « س » « ن » : گشت ( متن از « ب » است ) . ( 4 ) اين كلمه از « ن » است . ( 5 ) « س » : مامچه . ( 6 ) « س » : بشنيزه . ( 7 ) « س » : گريبا . ( 8 ) « س » : خرداند . ( 9 ) « س » : سخن . ( 10 ) « س » : مىكنم . ( 21 ) سيرم ، تسمه و دوالى باشد سفيد كه چشمهء آن را كنده باشند به جهت آنكه نرم شود . ( برهان ) . ( 22 ) يعنى ، بشنزه . ( 23 ) طين لازب ، گل دوسنده ، گل چسبنده . ( 24 ) يعنى : پوزه .