فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٩
كاسن
يعنى پژمردن و گداختن و در رنج بودن . و [ دوم « 21 » به وزن ترسانيدن ] يعنى پژمرده ساختن و گدازانيدن « 1 » و در رنج داشتن .
بالان
بالان
- يعنى « 2 » بالنده و نمو كننده . مثالش « 3 » حكيم خاقانى گويد :
شعر « 4 »
سرو بالان كه ز بالين سرش آمد بستوه * دايگانرا تن نالانش ببر باز دهيد
و بمعنى جنبان و متحرك نيز به نظر رسيده مثالش « 5 » حكيم سنائى فرمايد :
نظم
باز تا صنعتى در اندازد * ريش بالان بسوى ده تازد
و بمعنى دهليز نيز آمده ، مثال « 6 » اين معنى حكيم عنصرى فرمايد :
بيت « 7 »
يكى را سد يأجوجست « 7 » باره * يكى را روضهء خلدست بالان
و در فرهنگ بمعنى تله كه جانوران را به آن صيد كنند و گيرند نيز آمده .
برديدن
برديدن
- [ براء و [ دو ] دال هر سه مهمله . به وزن لرزيدن ] بمعنى از راه دور شدن باشد . و در فرهنگ بمعنى تله كه جانوران را به آن صيد كنند و گيرند نيز آمده .
برنون
برنون
- [ به راى مهمله و نون به وزن مقرون ] در نسخهء ميرزا حرير باشد و در ادات الفضلاء بجاى [ نون ياى حطى « 22 » ] به نظر رسيده چنان كه فلكى گويد :
شعر
از پى طفلان آب و گل صبا فراش وار * مالش از بغدادى « 23 » و بستر زبريون ساخته
به خون
به خون
- [ به خاى معجمه . به وزن زبون ] مريخ باشد در نسخهء وفائى .
بوكان
بوكان
- [ به وزن خوكان ] زهدان باشد يعنى رحم . مثالش شمس فخرى گويد :
شعر
زنان حامله را بيم بد كه پيش « 8 » از وقت * ز بيم او بدر آيند اجنه « 24 » از بوكان
بريون
بريون
- [ بفتح باء و واو و كسر راى مهمله ] ريشى باشد كه بر بدن پيدا شود و هر چند بر آيد پهن « 9 » شود و خارش كند و پوست گذارد و بضم باء نيز به نظر رسيده و به عربى قوبا « 25 » گويند بضم قاف و فتح واو مثالش يوسفى طبيب گويد :
شعر
شراب اسطخودوس ار خورد كس * ز من بشنو حديث « 10 » بىريا را
بو اسير و بريون را كند دفع * برد هم علت ماخوليا را
بشن
بشن
- [ به وزن جشن ] بدن باشد . مثالش انورى گويد :
شعر « 4 »
وه كه برخى ياى تا سر او * بشن و بالاى چون صنوبر او
باتنگان
باتنگان
- [ به وزن و معنى بادنجان ] باشد .
مثالش « 11 » سوزنى گويد :
بيت
حبيب كاسنى اى كاسهء « 12 » سرت بنگان * كه عاشق كله كون شدى « 13 » چو « 14 » باتنگان
و
كاسن
كاسن
بسين مهمله به وزن دادن نام محلى است .
( 1 ) « س » « ن » : گذرانيدن . ( 2 ) « ن » : بمعنى . ( 3 ) « س » : و مثالش . ( 4 ) اين كلمه از « ن » است . ( 5 ) اين كلمه از « ن » و « ب » است . ( 6 ) « س » : مثالس . ( 7 ) « س » . . . سد چو . . . ( متن از « ن » است ) ( 8 ) اصل : بيش : ( 9 ) « س » : بهين ؛ « ن » ؛ يهن . ( 10 ) « س » : حديثى . ( 11 ) اين كلمه از « ب » است . ( 12 ) « س » : كاسنه . ( 13 ) « س » : شد . ( 14 ) « ب » : چه ؛ « س » : جو . ( 21 ) يعنى كلمهء دوم . ( 22 ) يعنى : بريون . ( 23 ) بغدادى ، نوعى پارچه . ( 24 ) اجنه : جمع جنين است . ( 25 ) قوبا ادرفن ، داد .