فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٩
بدرام
حكيم عنصرى گويد :
بيت
چون بايشان باز خورد آسيب شاه كامياب * جنگ ايشان عجز گشت و سحر ايشان بادزم « 1 »
كذا فى التحفه و نسخة الحليمى و در بعض از نسخ به راى مهمله « 21 » نيز به نظر رسيده و در فرهنگ بضم راى مهمله « 21 » آمده و بمعنى رعيت نيز آورده و متمسك به اين بيت از صاحب فرهنگ منظومه شده :
نظم « 2 »
جلد ، بشگول دان و خوش ، بدرام * بادرم « 3 » شد رعيتان را نام
بافدم
بافدم
- [ به سكون فاء و ضم دال ] عاقبت كارها باشد در نسخهء وفائى و در ادات الفضلا باقدم آمده ، كه بجاى فاقاف باشد . مثالش استاد رودكى فرمايد « 4 » :
بيت
گر چه « 5 » هر روز اندكى برداردش * بافدم روزى بپايان « 6 » آردش
و ابو شكور نيز گويد :
بيت
چه بايدت كردن كنون بافدم « 7 » * مگر خانه روبى چو رو به بدم
بچم
بچم
- [ بكسر باء و فتح جيم فارسى ] كارى بنظام باشد . مثالش شاكر بخارى گويد :
بيت
چرا نه شكر كنم نعمت ترا شب و روز * كه از تو اختر من سعد گشت و كار بچم
زيرا كه چم بمعنى نظام و رونق است . و نيز امر باشد به چميدن « 8 » كه خراميدن باشد . مثالش شيخ سعدى گويد :
شعر
يكى سر بر آر از گريبان غم * بآرام دل با جوانان بچم
بجكم
بجكم
- [ به جيم و كاف تازى به وزن شبنم « 9 » ] خانهء تابستانى . مثالش رودكى گويد :
بيت
از تو خالى نگار خانهء جم * فرش ديبا كشيده بر بجكم
بدرام
بدرام
- [ بدال و راى مهملتين . به وزن اندام ] خرم و آراسته - و مجلس - و دلگشا را نيز گويند مثالش حكيم انورى گويد :
بيت
اى ز طبع تو طبعها خرم * وى ز عيش تو عيشها بدرام
و بمعنى توسن نيز آمده . مثالش شمس فخرى بهر دو معنى گويد :
شعر
چرخ بدرام تا كه شد رامش * از كواكب چو خلد شد بدرام
و بمعنى دوم اثير اومانى نيز گويد « 10 » :
بيت
رايض راى ترا گشته مطيع * كرهء توسن چرخ بدرام
و از بيت حكيم فردوسى كه در يوسف زليخا فرموده « 22 » بمعنى آراستگى و زينت ظاهر مىشود كه :
بيت
بسامان يوسف بپيوست دل * در آئين و بدرام او بست دل
( 1 ) در فرهنگ جهانگيرى : بادرم . ( 2 ) اين كلمه از « ن » است . ( 3 ) بجز « ن » : باذرم . ( 4 ) « س » : مثالش رودكى . . . ؛ « ب » : مثالش رودكى گويد . ( متن از « ن » است ) . ( 5 ) « س » : گر چه . ( 6 ) « س » : ببايان . ( 7 ) « س » « ن » : باقدم . ( 8 ) « س » : جميدن . ( 9 ) « س » : سبنم : ( 10 ) « س » : گويند . ( 21 ) يعنى : بادرم . ( 22 ) يوسف و زليخا منسوب بفردوسى است و به ظن قريب بيقين و بلكه قطعا از فردوسى نيست .