فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٠
بادغذ و بادغر
شعر
بو الحرب يار تو بود از مرو تا نشابور * سوگند خور كه صد بار بوالكفد او نخوردى
باربد
باربد
- [ بفتح باى دوم « 1 » ] نام مطرب پرويز كه سرود مسجع گفتى و آن را سرود خسروانى گويند . مثالش حكيم ازرقى فرمايد :
بيت
بشاخهاى سمن مرغكان باغ پرست * بلحن بار بدى بر كشيده‌اند آهنگ
و « 2 » شيخ نظامى نيز فرمايد :
شعر
گرش شيرين نخوانى بار بد هست * و گر جان نيست بارى كالبد هست
بلياذ
بلياذ
- « 3 » [ بعد از لام ياى حطى . به وزن بغداد ] جامهء ساده باشد .
بامشاد
بامشاد
- نام مطربى مشهور چون باربد مثالش منوچهرى گويد :
بيت
بلبل باغى بباغ دوش نوائى بزد * خوب‌تر از باربد نيكتر از بامشاد
بربذ
بربذ
- [ باى دوم نيز تازى . به وزن فرقد ] در فرهنگ نام ولايت سيستان باشد و نيز مخفف باربذ است .
بسوريذ
بسوريذ
- [ بسين و راء مهملتين . به وزن نموديد ] يعنى دعاى به دو نفرين كرد بسوليد [ بلام ] نيز آيد .
برستاذ
برستاذ
- [ بفتح باء و راى مهمله و سكون سين مهمله ] بمعنى وظيفه باشد . مثالش شيخ عطار گويد :
بيت
روان مىگفت شعر و مىفرستاد * نهاده بود خود را اين برستاد
ورستاذ نيز گويند .
بسلانذ
بسلانذ
- [ بكسر باء و فتح نون ] مخفف بگسلاند باشد . مثالش مولوى معنوى :
شعر
هر كس فريباند مرا كز عشق بسلانذ مرا * آن‌كس كه فهماند مرا « 4 » گويد كه پيش من بيا
برهوذ و بيهوذ
برهوذ و بيهوذ
- [ اول به راى مهمله .
به وزن فرمود و دوم بباى حطى به وزن مىبود ] هر دو جامه‌اى باشد كه آتش در آن گرفته باشد و هنوز نسوخته باشد . مثال اول ناصر خسرو گويد :
بيت
چو نرم گريم با تو مرا درشت مگوى * مسوز دست جز آن را كه مر ترا برهوذ
مثال دوم شمس فخرى گويد :
بيت
گفتند بلا را كه تن و جان عدو سوز * گفتا كه چه وقتست هنوز آنچه نه بيهوذ
باليذ
باليذ
- يعنى نمود و افزود . مثالش رشيد و طواط گويد :
بيت
اير اندر ميان شلوارم * پيرهن پيرهن همىباليذ
بردميذ
بردميذ
- يعنى روئيد . و نيز بمعنى در غضب شد باشد . مثال دوم شهنامه :
شعر
چو رستم پيام سپهبد شنيد * چو درياى آتش بكين بردميد
بادغذ و بادغر
بادغذ و بادغر
- [ هر دو به سكون دال مهمله و فتح غين معجمه « 5 » ] و بادرس - [ به سكون دال و فتح راء ] هر سهء جائيست كه از همه طرف
( 1 ) اين سه كلمه در « ب » و « ن » نيست و در « الف » نيز الحاقى است . ( 2 ) از اين پس تا پايان مطلب را « الف » در حاشيه دارد . ( 3 ) « س » : بليار ؛ « ن » : پلباد . ( 4 ) « س » « الف » : ترا . ( متن از « ب » است ) . ( 5 ) اين كلمه از « ن » است .