فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٨
بهرا
شعر
نسبت فضل از دل رخشاى او گيرد فروغ * نسخت جود از كف بخشاى او گيرد سحاب
و بمعنى امر ببخشيدن نيز باشد . مثال فردوسى گويد :
بيت
خور و پوش و بخشا و راحت رسان * نگه مى چه دارى ز بهر كسان
بويا
بويا
- يعنى مطيب و خوش‌بو و بوىدار .
مثالش شيخ نظامى گويد :
بيت
بر آن نان كه بوياتر از مشك بود * نمك يافته ماهى خشك بود
بوا
بوا
- [ بضم با ] مخفف بودا « 1 » يعنى بادا .
مثالش حكيم فردوسى گويد :
شعر
كه خرم بواميهن و مان تو * بگيتى پراكنده فرمان تو
بارجا
بارجا
- يعنى محل بار ملوك كه بارگاه نيز گويند « 2 » مثالش امير خسرو فرمايد :
شعر
دل « 3 » پاكش كه هست از كينه معصوم * بهيجا آهن و در بارجا موم
بيسرا
بيسرا
- [ بسين و راى مهملتين به وزن بينوا ] شتر بچهء يك ساله و دو ساله در كمال قوت .
بكياسا
بكياسا
- [ بكسر با و سكون كاف و ياى حطى و سين مهمله ] در ادات الفضلا بمعنى تمليت « 21 » باشد يعنى بار اندك و بمعنى گليم نيز آمده و در تحفة السعادة بباى فارسى « 22 » آورده همين بمعنى تمليت « 23 » و بس و در فرهنگ بكياسبا آورده [ به سكون سين مهمله باضافهء باء ] بمعنى بستهء « 4 » كوچكى كه بالاى بار نهند و سربارى نيز گويند .
بادپا
بادپا
- يعنى تيزتك . مثالش « 5 » شيخ سعدى گويد :
بيت
سمند باد پا از تك فرو ماند * شتربان همچنان « 6 » آهسته مىراند
بارخدا
بارخدا
- يعنى خداوند و مولى و شعرا ممدوح را بدين سبب بار خدا گويند . مثالش « 7 » حكيم انورى فرمايد :
شعر
اجل از بار خداى اجل اندر نگذشت * ور تو گويى كه ز من در گذرد اين سوداست
بنبا
بنبا
- [ بنون و باى دوم نيز تازى . به وزن فردا ] آشيست كه از بن كوهى پزند .
برزويلا
برزويلا
- نام مبارزى از لشكر افراسياب :
برج ثريا
برج ثريا
- دهان شاهدان و خوبان - و نيز برج ثور . مثالش حكيم خاقانى گويد :
بيت
آخر تو آسمان‌شكنى يا گهر شكن * از درج درو برج ثريا چه خواستى
بايا
بايا
- [ بياء حطى ] يعنى در بايست و ضرورى .
مثالش حكيم سوزنى فرمايد :
بيت
با يا ترى بمصلحت عالم * از بهترى بسينهء بيماران
بهرا
بهرا
- [ به راى مهمله . به وزن فردا ] يعنى به جهت و براى چيزى . مثالش حكيم سنائى گويد :
شعر
حاجت عقل اندرو گشت روا اى عجب * ساخت ز بهر اى خويش از دل و طبعش سلب
( 1 ) « الف » : بود ؛ « س » : بواد . ( متن از « ب » و « ن » است ) . ( 2 ) « س » « الف » : گو . ( 3 ) « س » « الف » : دلى : ( 4 ) « الف » : پسته . ( 5 ) اين كلمه در « س » و « الف » نيست از « ب » و « ن » است . ( 6 ) در كليات سعدى : رفت چون . ( 7 ) اين كلمه از « ن » است . ( 21 ) تمليت ، سربارى . ( 22 ) يعنى : پكياسا . ( 23 ) در اصل شمله ( متن تصحيح قياسى است بر طبق آنچه در دو سطر قبل آمده است . )