خزائن الملوك ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٧
اكارع
گرم كرده تسخين عضو بدان كنند و نيز گره‌پرچهء ادويهء يابسهء سائيده را در شير گرم تر كرده بر قضيب تكميد مىكنند و هرگاه سخونت فرو شود مكرر گرم مىسازند و طريق كماد رطب آنست كه گلاب يا شراب يا مطبوخ ادويهء مناسبهء گرماگرم را در مثانهء گوسفند يا گاو نهاده بر عضوى تكميد كنند و هرگاه سخونت فرو شود مكرر گرم سازند و يا اسفند يا نمد يا پارچهء چند تو را در مائعات مناسبه تر كرده گرماگرم بر عضوى تكميد كنند و تكميد مثانى فقط بگلاب مستعمل معده و جگر مىبايد و در ابدان يابس و هواى يابس تكميد رطب و در ابدان رطب و هواى رطب تكميد يابس به كار بايد بست و گاه بود كه چيزى كماد بر عضو برهنه برنهند و پارچه بالاى آن بندند همچو ريگ گرم و زيرهء گرم كرده بر شكم در مرض استسقا
لخلخه
لخلخه
بفتح اول و سكون خاى معجمهء اول آنست كه دواى مركب رقيق خوش‌بو در شيشه انداخته نيك بجنبانند كه با هم ممزوج شود پس استشمام نمايند و اين در تعديل سوء مزاج حار دماغ سريع الاثر بود
لطوخ
لطوخ
بفتح لام و ضم طاى مهمله و در آخر خاى معجمه دواى رطب چسپنده كه بر پارچه يا بر كاغذ مدور سوزن زده ماليده بر يافوخ يا بر شقيقه بچسپانند
نطول
نطول
بفتح نون و ضم طاى مهمله آنست كه آب خالص نيم گرم يا آب ادويهء مطبوخهء نيم گرم به تدريج بلا توقف از فاصلهء يك شبر تخمينا يا زياده بر عضوى بريزند و تنطيل نيز گويند
اما اغذيهء مستعملهء اطبا كه در اكثر كتب طب مذكورست بدين تفصيل‌ست اسفيدباج
اما اغذيهء مستعملهء اطبا كه در اكثر كتب طب مذكورست بدين تفصيل‌ست اسفيدباج
بكسر اول و سكون سين مهمله و كسر فا و سكون تحتانى و كسر دال مهمله و باى موحدهء مفتوحه و الف و جيم به فارسى شوربا نامند و اصحاب لغت گفته كه شورباى گوشت بىمصالح‌ست كه مريضان را مىدهند و نزد اطبا مرقىست كه از گوشت چوزهء مرغ و بزغاله و غير آن از لحوم خفيفه و لطيفه و بقول و حبوب مانند اسفاناخ و قرع و بنوماش مقشر و امثال آنكه طعمى غالب نداشته باشد بتوابل مناسبه چون كشنيز و نحو آن ترتيب دهند و بعضى گفته كه اصل آن گوشت و اندك نخودست و مزاج آن گرم و ترست و لطيف و مرطب و صالح الكيموس و نافع اكثر امراض سر و امراض صدر و امراض سوداوىست
اطريه
اطريه
بفتح اول و سكون طا و كسر راى مهملتين و فتح تحتانى و هاى موقوفه به فارسى رشته و ماهيچه و بهندى سيوين نامند غذاى معروف‌ست كه از آرد سميذ مىسازند مزاج آن گرم و ترست و سريع الهضم و كثير الغذا و مولد خلط صالح و چون با شكر سفيد و مسكهء گاو تازه خورند درد سينه و سرفه را نافع باشد و براى دق و سل از آرد جو بهتر باشد و نيز اطريه بر آش رشته و بغرا و غير آن اطلاق مىكنند
اكارع
اكارع
بفتح اول و كسر راى مهمله و سكون عين مهمله جمع كراع بضم كاف‌ست و به فارسى پاچه و پايچه نامند و بهترين آن از پاى پيشين بره و گوسفند يك‌ساله مىباشد مزاج آن معتدل‌ست و معتدل الغذا