خزائن الملوك ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٣
نخستين تدبير و آن تصرف در اسباب ستهء ضروريه است
و امراض اطفال بالتمام در كنز اجناس و انواع امراض نوشته خواهد شد ان شاء اللّه تعالى
چهارم در تدبير سن صبوبيت
چهارم در تدبير سن صبوبيت
هرگاه طفل بسن صبويت رسد تعديل اخلاق آن واجب‌ست و قبل از شش سال باستاد اديب تفويض ساختن و از اخلاق رذيله و رديه دور داشتن مستوجب و چون درين سن طفل از خواب برخيزد بايد كه به آب گرم غسل كنانند و بعد از غسل يك ساعت بلعب و لهو مشغول شود كه كلالت اعضا زائل گردد و بدن براى غذا مهيا شود و لعب همچو گوى و چوگان باشد و پس از لعب اندكى غذا دهند و بعد از ان پس از اتمام كيلوس باز لعب طويل كند كه اعضا و عضلات قوى شود و ازين پس باز غسل به آب گرم نمايد و غذاى تام خورد و از شرب آب بر طعام حتى الامكان احتراز نمايد و تاديب و تعليم بتدريج مىبايد نه بتكلف و درين امر هرگاه طبيعت طفل بلعب و نوم مائل شود استراحت دهند و بعد از شش سال مىبايد كه از استراحت كم كنانند و در تعب و مشقت قبل از طعام افزايند اما تعب معتدل مىبايد و از شرب شراب بازدارند و بعضى اطبا گفته‌اند كه در شرب شراب فوائد خمسهء مفصلهء ذيل‌ست يكى تقويت مزاج دومى هضم طعام سومى قطع بلاغم و رطوبات چهارمى انتعاش حرارت غريزى و دفع عفونات و جلب نوم پنجمى توليد روح بسرعت و آب سرد شيرين به قدر حاجت بنوشانند و اين نهج مستقيم پس از سن صبويت لغايت سال چهاردهم مرعى دارند پس ازين بتدبير بالغين و حفظ صحت شبانان رجوع نمايند
صندوق ثانى در استرداد صحت بر مريضان
صندوق ثانى در استرداد صحت بر مريضان
اما استرداد صحت بر مريضان بسه نوع‌ست يكى تدبير دوم علاج بالدوا سوم اعمال باليد
نخستين تدبير و آن تصرف در اسباب ستهء ضروريه است
نخستين تدبير و آن تصرف در اسباب ستهء ضروريه است
كه استعمال آن كما ينبغى در كميت و كيفيت و وقتا باشد و سيما در غذا و تدبير غذا نزد اطبا سه‌گونه است يكى آنكه تقويت قوت و مدد مرض نمايد و اين مسمىست بتدبير غليظ دوم آنكه ضعف قوت و نقصان مرض كند و اين مسمىست بتدبير لطيف سوم آنكه حفظ صحت نمايد و جوهرش جيد بود و اين موسوم‌ست بتدبير معتدل پس مرضى كه از استفراغ باشد و قوت ضعيف بود تدبير غذاى غليظ به مقدار قليل مىبايد و مرضى كه از امتلا باشد و قوت قوى بود تدبير غذاى لطيف مىبايد و مرضى كه از استفراغ باشد و قوت قوى بود و مرضى كه از امتلا باشد و قوت ضعيف تدبير غذاى معتدل مىبايد به عمل آورد و ترتيب وقت آنست كه در مرض حاد سريع الانقضاء عظيم الخطر در زمانهء ابتدا تلطيف تدبير بالاعتدال واجب‌ست اى از غذاى معتدل لطيف دهند نه غليظ و نه لطيف