خزائن الملوك ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٩

اول تدبير از آغاز ولادت تا چهل روز

و نان گندم بازماند و اشربهء بارده مثل شربت عناب و نيلوفر و عرق بيدمشك و كاسنى و شيرهء آلوى بخارا و تمر هندى به كار برد و اگر شير مرضعه غليظ شود سكنجبين بزورى با طبيخ فودنج و زوفا و صعتر بنوشد و شراب اصول درين باب افضل باشد و رياضت معتدل كند و غذا نخوداب با توابل حاره دهند و معتاد شراب را تشرب شراب ريحانى سودمند باشد و اگر مزاج حار باشد سكنجبين ساده به شراب رقيق بنوشد و اگر شير آن بشورى گرايد شيرهء تخم خيارين شيرين كرده تشرب نمايد و اگر شير آن رقيق شود از رياضت بازماند و غذا هريسه و شير و برنج و گوشت گوسفند و نان سميذ و زردهء بيضهء نيم برشت تناول كند و معتاد شراب را شراب حلو نوشيدن مفيد باشد و اگر شير آن زردرنگ شود سكنجبين به آب انارين بنوشد و غذا سماقيه و رمانيه خورد و اگر قلت شير باشد حار مزاج را كشك شعير و مزورهء اسفاناخ و نحو آن و بارد مزاج را اغذيه و اشربهء مسخنه مثل غذاى حلو و چرب خوردن مناسب باشد و خوردن گزر بغايت مفيد بود و صاحب رياض عالمگيرى گفته كه حسو از ماء الشعير يا نخالهء گندم با باديان پخته بهتر باشد و شقاقل مصرى دو درم كوفته شكر آميخته سفوف كردن شير بيفزايد و پستان شيردار ميش و بز پخته خوردن در تكثير لبن مفيد باشد و اگر كثرت شير بود تقليل غذا و استعمال رياضت كند و تضميد ثديين از ضماد زيره و عدس به سركه پخته سودمند باشد و اگر شير در پستان بسته گردد و الم آرد اگر ملمس حار باشد آب كشنيز تر با موم و روغن بنفشه بادام ترتيب داده طلا كنند و اگر ملمس سرد باشد آرد جو و حلبه و بزركتان پخته ضماد سازند

سومى تدبير مولود

سومى تدبير مولود

و اين چهارگونه است

اول تدبير از آغاز ولادت تا چهل روز

اول تدبير از آغاز ولادت تا چهل روز

هرگاه حبالى را آثار طلق ظاهر شود بايد كه در خانهء معتدل الهواى قليل الضيا سكونت ورزد و چون طفل توليد يابد تن او را از هواى سرد محفوظ دارند و قابلهء صاحب فطانت رودهء سرهء مولود حسب رواج و معمول به قدر چهار انگشت مضموم دون نافش قطع كند و زودتر بريسمان نرم بربندند و مجربين گفته‌اند كه اول ناف را بانگشت نر و انگشت شهادت گرفته از طرف شكم بجانب مشيمه آهسته بمالد كه خلط و باد از ان بيرون رود پس ريسمان نرم تافته بروغن چرب ساخته بفاصلهء چهار انگشت مضموم از ناف بربندد و بعده بآهن تيز قطع كند و پس از قطع خرقهء كتان بروغن زيت يا كنجد چرب كرده بر ان نهد و بعد از ان حسب رواج و معمول به آب ملح بدن مولود را غسل دهد و براى اصلاح آب ملح شادنج و قسط و سماق و حلبه قدرى قدرى با ملح آميخته در آب جوشانيدن بهتر باشد و هنگام غسل دهان و بينى و چشم مولود را از آب ملح مصون دارد و از انگشت خنصر مقعد طفل را منفتح سازد تا براز كند و پس از غسل به آب ملح به آب فاتر غسل كند